Biznes, historie firmWojny firm, standardów i ekosystemów

Amazon odkrył, że marketplace działa lepiej, gdy sprzedawcy nie są schowani w osobnym sklepie

Amazon próbował najpierw dołączyć zewnętrznych sprzedawców przez Auctions, a potem zShops. Oba rozwiązania były osobnymi częściami serwisu i — jak firma sama później opisała — klienci niechętnie wykonywali dodatkowy krok, by do nich przejść. Przełomem było Marketplace: oferta Amazona i niezależnego sprzedawcy mogła pojawić się na tej samej stronie produktu, dzięki czemu klient porównywał cenę i dostawę bez opuszczania głównego sklepu. eBay rozwijał się z kolei jako marketplace stron trzecich, którego podstawową funkcją było łączenie kupujących i sprzedających. Różnica pokazuje, że „marketplace” nie jest jednym modelem: sposób włączenia partnerów w doświadczenie klienta może być równie ważny jak liczba sprzedawców.

Amazon najpierw zbudował dwa sklepy obok siebie

W 1999 roku Amazon uruchomił Auctions, a następnie zShops. Firma chciała zwiększyć wybór, wpuszczając niezależnych sprzedawców, lecz ich oferty były oddzielone od podstawowego sklepu Amazona. W retrospektywie Amazon sam napisał, że klienci niechętnie klikali do osobnej części serwisu. Było więcej towaru, ale architektura strony utrudniała jego odnalezienie.

Marketplace zmienił architekturę, nie tylko nazwę

Nowy model umieszczał wiele ofert tego samego produktu na wspólnej stronie produktu. Klient widział opis raz, a poniżej mógł wybierać między sprzedawcami, cenami i sposobami dostawy. To pozornie niewielka zmiana interfejsu, ale biznesowo połączyła dwa źródła podaży — własny handel Amazona i handel partnerów — w jedno doświadczenie zakupowe. Zewnętrzny sprzedawca przestawał być konkurencyjnym sklepem ukrytym za zakładką, a stawał się kolejną ofertą w katalogu.

eBay od początku był przede wszystkim rynkiem między użytkownikami

W dokumentach spółki eBay opisuje się jako globalny marketplace stron trzecich, zarabiający głównie na opłatach od transakcji oraz reklamie. To inny punkt startu niż Amazon, który łączy sprzedaż własną ze sprzedażą partnerów. Oba modele wykorzystują efekt sieciowy: więcej sprzedawców zwiększa wybór dla kupujących, a więcej kupujących zwiększa atrakcyjność platformy dla sprzedawców. Różnią się jednak tym, jak mocno właściciel platformy uczestniczy także jako sprzedawca i organizator katalogu.

Projekt interfejsu może być decyzją strategiczną

Przypadek Amazon Auctions pokazuje, że samo pozyskanie dostawców nie uruchamia efektu sieciowego. Klient musi faktycznie zobaczyć ich ofertę i uznać ją za część głównego produktu. W platformach cyfrowych architektura strony, ranking ofert, wspólny katalog i sposób porównywania sprzedawców są mechanizmami gospodarczymi: decydują, gdzie płynie popyt i jak łatwo nowy partner korzysta ze skali platformy.

Amazon zmienił rolę konkurenta w dostawcę wyboru dla własnego klienta

W tradycyjnym handlu sklep i niezależny sprzedawca walczą o tę samą transakcję. Marketplace pozwala właścicielowi platformy zarabiać również wtedy, gdy klient wybiera ofertę partnera. To zmienia bodźce: zamiast ukrywać całą konkurencyjną podaż, platforma może chcieć przyciągnąć ją do siebie, ponieważ szerszy wybór zwiększa prawdopodobieństwo, że kupujący zacznie wyszukiwanie właśnie tam. Jednocześnie pojawia się konflikt interesów, ponieważ operator rynku może sam być sprzedawcą. Architektura jednej strony produktu jest więc nie tylko wygodą, ale centralnym mechanizmem gospodarczym: platforma agreguje konkurencję i przechwytuje ruch zakupowy, niezależnie od tego, który sprzedawca finalnie realizuje zamówienie.

Punkt startu obu platform zostawił trwały ślad w ich architekturze

eBay od początku posiadał społeczność ludzi przychodzących po to, aby handlować ze sobą, dlatego reputacja sprzedawców, aukcje i ogromny zbiór indywidualnych ofert były naturalnymi elementami produktu. Amazon miał doświadczenie detalisty: wspólny katalog, wyszukiwarkę produktów, recenzje i proces zakupowy zaprojektowany tak, aby klient przede wszystkim znalazł rzecz, a dopiero później wybrał ofertę. Gdy obie firmy rozszerzały działalność, niosły ze sobą te początkowe „geny”. To przykład zależności od ścieżki: platforma nie jest projektowana od zera każdego roku, lecz narasta wokół wcześniejszych decyzji, danych i przyzwyczajeń użytkowników. Nawet jeśli konkurenci kopiują później swoje funkcje, ich podstawowa logika może pozostać różna przez wiele lat.

#Amazon#e-commerce#eBay#efekty sieciowe#marketplace#sprzedawcy zewnętrzni
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki