Inżynieria i konstrukcjeWieżowce, wieże i konstrukcje wysokościowe

Antenę CN Tower składano na szczycie przy pomocy ciężkiego helikoptera

Gdy betonowy trzon CN Tower był już gotowy, pozostawało zamontować ponad stumetrową stalową antenę. Tradycyjny dźwig musiałby sam sięgać wysokości, na której miał wykonywać pracę, dlatego projektanci zastosowali ciężki helikopter Sikorsky, nazwany „Olga”. Antenę podzielono na 39 stalowych sekcji. Helikopter kolejno podnosił je z ziemi na wysokość ponad 400 m, gdzie ekipy montażowe ustawiały segmenty i łączyły je śrubami o wysokiej wytrzymałości. Operacja skróciła montaż anteny do serii precyzyjnych lotów, ale wymagała dobrego okna pogodowego i ścisłej koordynacji pilotów z ekipą na szczycie. To przykład sytuacji, w której metoda budowy wynika z paradoksu wysokości: żeby zbudować najwyższą część wieży, potrzebny jest sprzęt, który nie stoi na samej wieży.

Sekcja anteny CN Tower podnoszona na szczyt za pomocą śmigłowca Sikorsky Skycrane podczas budowy w 1975 roku.
Sekcja anteny CN Tower podnoszona na szczyt za pomocą śmigłowca Sikorsky Skycrane podczas budowy w 1975 roku.Robert Taylor / Wikimedia Commons / CC BY 2.0 · CC BY 2.0

Dźwig również ma ograniczoną wysokość

W czasie wznoszenia wysokiej wieży większość elementów można dostarczać coraz wyżej za pomocą dźwigów wspinających się wraz z konstrukcją. Problem pojawia się przy bardzo lekkiej, ale długiej antenie na samym szczycie. Aby podnieść jej element klasycznym żurawiem, należałoby zbudować lub zakotwić wysoki układ podnoszący już powyżej niemal ukończonej wieży. W CN Tower zdecydowano się ominąć ten problem, przenosząc urządzenie dźwigowe w powietrze.

Antenę podzielono na 39 segmentów

NCK, firma odpowiedzialna za inżynierię konstrukcyjną wieży, podaje, że górne 107 m stanowi stalowa antena złożona z 39 sześciokątnych segmentów. Każdy fragment musiał mieć masę i kształt mieszczące się w możliwościach ciężkiego śmigłowca oraz być przygotowany tak, aby na szczycie szybko można było wprowadzić go w odpowiednie położenie. Po dostarczeniu segmentu pracownicy łączyli go z wcześniejszym odcinkiem za pomocą śrub o wysokiej wytrzymałości. Cała antena powstawała więc od dołu do góry, ale jej elementy przybywały pionowo z powietrza.

Helikopter był latającym żurawiem

Do zadania użyto Sikorsky'ego, któremu nadano przydomek „Olga”. W marcu 1975 r. śmigłowiec wykonywał kolejne podnoszenia elementów anteny. Dla pilota było to znacznie bardziej wymagające niż zwykły transport: wiszący ładunek może się kołysać, obracać i reagować na podmuchy, a miejsce montażu znajdowało się setki metrów nad ziemią. Ekipa na szczycie musiała przejąć i ustabilizować segment w bardzo ograniczonej przestrzeni, a opóźnienia zwiększały czas zawisu i zużycie paliwa. Metoda wymagała więc wyjątkowo dobrego planowania sekwencji.

Metoda budowy jest częścią projektu konstrukcji

CN Tower pokazuje, że projektowanie wysokiej konstrukcji nie kończy się na sprawdzeniu gotowego obiektu. Każdy element musi dać się wyprodukować, przewieźć i zamontować. Podział anteny na segmenty, lokalizacja połączeń i ich typ musiały odpowiadać rzeczywistej metodzie podnoszenia. Gdy montaż odbywa się z helikoptera, zmienia się również tolerancja czasowa i wymagania dotyczące masy części. Dla konstruktora istnieją więc co najmniej dwa obiekty: końcowa wieża oraz jej kolejne, chwilowe konfiguracje podczas budowy. Czasem właśnie ta druga wersja narzuca najbardziej niezwykłe rozwiązanie.

Lot zależał od pogody bardziej niż typowy montaż

Helikopter ma znacznie mniejszą tolerancję na silny i porywisty wiatr niż ciężki żuraw zakotwiony do konstrukcji. Przy podwieszonym stalowym segmencie każdy podmuch może rozkołysać ładunek i utrudnić precyzyjne ustawienie. Dlatego okno pogodowe staje się częścią harmonogramu technicznego. Metoda z „Olgą” była szybka właśnie wtedy, gdy warunki pozwalały wykonać serię sprawnych operacji; przy złej pogodzie nie można było po prostu pracować wolniej. To pokazuje, że wybór technologii montażu zmienia także rodzaj ryzyka, które trzeba kontrolować na budowie.

Połączenia musiały dać się wykonać szybko na wysokości

39 segmentów nie mogło wymagać długotrwałego spawania podczas każdego lotu. Zastosowano połączenia na śruby o wysokiej wytrzymałości, które można było zestawiać po ustawieniu elementu. Projekt detalu był więc podporządkowany realiom montażu: krótki czas zawisu helikoptera, ograniczona przestrzeń i konieczność szybkiego przejęcia ciężaru segmentu.

#antena#CN Tower#helikopter#montaż#Toronto#wieże
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki