App Store zmienił telefon w platformę, na której inni mogli budować własne biznesy
iPhone z 2007 roku był ważnym produktem, ale dopiero uruchomiony rok później App Store stworzył mechanizm, który pozwolił zewnętrznym programistom sprzedawać i rozdawać aplikacje milionom użytkowników z jednego miejsca. Sklep wystartował w lipcu 2008 roku z około 500 aplikacjami; Apple podało, że w pierwszy weekend pobrano ich ponad 10 milionów. Smartfony i oprogramowanie mobilne istniały wcześniej, lecz App Store połączył dystrybucję, płatności, aktualizacje i dostęp do globalnej bazy urządzeń w jeden kanał. Telefon przestał być zamkniętym zestawem funkcji zaprojektowanych przez producenta. Stał się platformą, której możliwości mogły rosnąć po zakupie — a wokół aplikacji powstał nowy, wielomiliardowy ekosystem przedsiębiorców i usług.
Przed sklepem telefon miał przede wszystkim funkcje producenta
Telefony komórkowe potrafiły instalować dodatkowe oprogramowanie przed App Store. Symbian, Palm, Windows Mobile i urządzenia BlackBerry miały własne programy i kanały dystrybucji. Rynek był jednak rozdrobniony: inne systemy, operatorzy, sklepy producentów i skomplikowane procesy instalacji utrudniały dotarcie do masowego klienta. Apple uprościło relację. Programista przygotowywał aplikację dla jednej platformy, a użytkownik znajdował ją w centralnym sklepie bez konieczności szukania plików na stronach internetowych. To nie był wynalazek aplikacji mobilnej, lecz standaryzacja rynku wokół łatwej dystrybucji.
Pierwszy weekend pokazał skalę nowego kanału
App Store ruszył 10 lipca 2008 roku. Apple informowało o ponad 800 aplikacjach dostępnych kilka dni później i ponad 10 milionach pobrań w pierwszy weekend. Tak szybki start był możliwy dlatego, że sklep został osadzony w urządzeniu już używanym przez miliony klientów. Dla twórcy oznaczało to natychmiastowy dostęp do rynku bez budowania własnej infrastruktury sprzedażowej. Dla użytkownika instalacja stała się porównywalna z zakupem piosenki: wyszukaj, dotknij, pobierz. Kiedy koszt transakcyjny po obu stronach spada, liczba możliwych produktów może rosnąć lawinowo.
Platforma zmieniła ekonomię tworzenia oprogramowania
Producent telefonu przestał być jedynym podmiotem decydującym, do czego służy urządzenie. Niezależne zespoły mogły budować gry, narzędzia, komunikatory, aplikacje bankowe, fitnessowe czy edukacyjne. Apple dostarczało zestaw narzędzi programistycznych, sklep, pobieranie płatności i dystrybucję aktualizacji, pobierając część przychodów. To tworzyło efekt sieciowy: więcej użytkowników przyciągało programistów, więcej aplikacji zwiększało wartość iPhone'a, a rosnąca sprzedaż urządzeń ponownie zwiększała rynek dla twórców. Właśnie taki samonapędzający się mechanizm odróżnia platformę od zwykłego produktu.
Telefon zaczął zmieniać się po zakupie
W tradycyjnej elektronice użytkowej zestaw funkcji jest w dużej mierze ustalony w chwili zakupu. App Store spopularyzował inną oczekiwaną właściwość: urządzenie może dostać nowe zastosowania długo po opuszczeniu fabryki. Ten sam iPhone może stać się nawigacją, instrumentem muzycznym, terminalem sprzedażowym albo kontrolerem inteligentnego domu zależnie od zainstalowanych aplikacji. Zmiana była ważna także dla konkurencji. Google rozwijało Android Market, później Google Play, a model scentralizowanego sklepu aplikacji stał się standardem smartfonów.
Nowy rynek oznaczał też nowe zależności
Centralizacja przyniosła korzyści, ale stworzyła również nowy rodzaj relacji biznesowej. Programista zyskuje dostęp do milionów klientów, jednocześnie podlega zasadom platformy dotyczącym akceptacji aplikacji, płatności, prywatności i udziału w przychodach. Spory o prowizje i możliwość używania zewnętrznych systemów płatniczych pokazują, że App Store nie jest neutralną półką sklepową. To infrastruktura rynkowa zarządzana przez właściciela systemu operacyjnego. Właśnie dlatego jej znaczenie wykracza poza katalog programów: zmieniła to, kto kontroluje dostęp do klienta mobilnego.
Sukces mierzy się nie tylko liczbą pobrań
Apple podawało, że od 2008 roku App Store urósł z 500 aplikacji do ogromnego globalnego ekosystemu. Ważniejsza od samej skali jest trwałość modelu. Dziś użytkownik kupując smartfon zakłada, że po uruchomieniu będzie mógł natychmiast rozszerzać jego funkcje przez sklep z aplikacjami. Banki, przewoźnicy, media, handel i administracja projektują usługi z myślą o obecności w telefonie. App Store pomógł więc stworzyć rynek, którego produkt końcowy jest niewidoczny: możliwość dotarcia z oprogramowaniem do kieszeni użytkownika.
App Store stworzył nową klasę przedsiębiorstwa: mobile-first
Przed sklepami z aplikacjami firma internetowa zwykle budowała usługę przede wszystkim dla przeglądarki, a telefon był dodatkiem. App Store umożliwił powstanie przedsiębiorstw, których główny produkt od początku istnieje na smartfonie: gry, komunikatory, narzędzia do transportu, randki, bankowość mobilna czy aplikacje fitness. Dostęp do czujników telefonu — aparatu, GPS, akcelerometru i powiadomień — pozwalał tworzyć usługi niemożliwe do skopiowania przez zwykłą stronę internetową. W efekcie nowym rynkiem nie była tylko sprzedaż programów. Powstała cała warstwa gospodarki „mobile-first”, w której telefon jest podstawowym interfejsem firmy z klientem. To także tłumaczy, dlaczego zasady App Store stały się tak istotnym tematem konkurencyjnym: kontrola nad sklepem oznacza pośredni wpływ na ogromną liczbę przedsiębiorstw, które nie mogłyby działać w obecnej formie bez platformy mobilnej.