Dyskusja grupowa może przesunąć ludzi dalej w kierunku, w którym już wcześniej się skłaniali
Grupa nie zawsze „uśrednia” poglądy swoich członków. W badaniach nad polaryzacją grupową dyskusja często przesuwa końcowe stanowisko w bardziej skrajną wersję tendencji obecnej jeszcze przed rozmową. Historyczny „risky shift” okazał się tylko jednym przypadkiem szerszego zjawiska: jeśli początkowa orientacja jest ostrożna, grupa może stać się jeszcze ostrożniejsza. Metaanaliza badań nad mechanizmem wskazuje, że znaczenie mają zarówno nowe argumenty pojawiające się w dyskusji, jak i porównywanie własnego stanowiska z tym, co wydaje się normą grupy.
Grupa nie musi kończyć pośrodku
Naturalna intuicja mówi, że kilka różnych opinii powinno się zrównoważyć, a kompromis znaleźć gdzieś między nimi. W części badań dzieje się jednak coś przeciwnego. Jeżeli uczestnicy przed rozmową mają już umiarkowaną tendencję w określonym kierunku, po dyskusji średnia grupy może przesunąć się dalej w tę samą stronę. To właśnie polaryzacja grupowa.
Od risky shift do szerszej teorii
W pierwszych badaniach zauważono, że grupy podejmowały czasem bardziej ryzykowne decyzje niż jednostki, co nazwano risky shift. Później okazało się, że przesunięcie nie zawsze prowadzi ku ryzyku. W zadaniach, w których indywidualne stanowiska były początkowo ostrożne, dyskusja mogła wywołać cautious shift. To doprowadziło do zastąpienia wąskiego pojęcia ryzykownego przesunięcia ogólniejszą polaryzacją grupową.
Argumenty w grupie nie są losową próbką
Jeżeli większość uczestników skłania się w podobnym kierunku, w rozmowie pojawia się więcej argumentów wspierających właśnie ten kierunek. Nie każdy członek zna wcześniej wszystkie te argumenty. Wymiana informacji może więc dostarczyć osobie kilku nowych powodów na rzecz stanowiska, które już uważała za nieco lepsze. Metaanaliza Isenberga wskazywała, że proces perswazyjnych argumentów jest ważnym mechanizmem polaryzacji.
Znaczenie ma też porównanie społeczne
Ludzie nie tylko oceniają treść argumentów. Dowiadują się również, gdzie na tle grupy znajduje się ich własne stanowisko. Jeśli ktoś chce być postrzegany jako szczególnie konsekwentny zwolennik wartości cenionej przez grupę, może przesunąć się nieco dalej niż postrzegana średnia. Tak powstaje mechanizm społecznego porównania, który może działać równolegle z wymianą argumentów.
Kierunek efektu zależy od punktu startowego
Polaryzacja nie oznacza automatycznie ekstremizacji w stronę „bardziej ryzykowną”, „bardziej agresywną” albo „bardziej konserwatywną”. Kierunek jest związany z początkową dyspozycją grupy, treścią argumentów oraz normą sytuacji. W badaniach nad decyzjami finansowymi grupy potrafiły stać się bardziej ostrożne w jednych warunkach i bardziej ryzykowne w innych.
To nie jest nieuchronny los każdej dyskusji
Polaryzacja zależy od składu grupy, rozkładu poglądów, dostępu do informacji, sposobu moderacji i rodzaju zadania. Grupa obejmująca autentycznie różne perspektywy może otrzymać bardziej zbilansowany zestaw argumentów. Zjawisko nie uzasadnia więc twierdzenia, że każda rozmowa ludzi o podobnych poglądach musi zakończyć się radykalizacją. Pokazuje natomiast mechanizm, dzięki któremu consensus może czasem wzmacniać, a nie łagodzić początkową tendencję.
Polaryzacja średniej nie oznacza, że każdy członek przesunął się tak samo
Wynik grupowy może stać się bardziej skrajny, choć poszczególni uczestnicy reagują bardzo różnie. Jedni mogą zmienić stanowisko mocno, inni prawie wcale, a ktoś może nawet przesunąć się w przeciwną stronę. Część badań mierzy decyzję podjętą przez grupę, inne indywidualne opinie po dyskusji. To nie są identyczne zmienne. Dlatego opisując polaryzację trzeba wskazywać, czy chodzi o zmianę wspólnej decyzji, średniej indywidualnych postaw, czy rozkładu opinii. Sama bardziej skrajna decyzja grupy nie dowodzi, że wszyscy jej członkowie zostali jednakowo „zradykalizowani”.