Exchange wszedł w 2022 r. i nagle numer wersji aktualizacji przestał mieścić się w oczekiwanej liczbie
1 stycznia 2022 r. część lokalnych serwerów Exchange 2016/2019 przestała prawidłowo przetwarzać pocztę. Silnik skanowania FIP-FS próbował załadować wersję sygnatur zawierającą datę, np. `2201010001`, i zgłaszał błąd `Can't convert ... to long`. Taka liczba przekracza maksymalną wartość 32-bitowego signed integer `2147483647`. Microsoft opublikował skrypt resetujący wersję i poprawkę aktualizacji. Incydent został nazwany Y2K22, bo podobnie jak Y2K wynikał z założenia, że format liczby „zawsze jeszcze się zmieści”.
Data została zakodowana jako liczba
System wersjonowania sygnatur używał wartości rozpoczynającej się od dwucyfrowego roku. W 2021 r. liczby zaczynały się od `21...` i pozostawały poniżej granicy signed 32-bit. Gdy rok stał się 22, ta sama konwencja przekroczyła limit typu.
2147483647 jest magiczną granicą signed int32
32-bitowa liczba ze znakiem przeznacza jeden bit na reprezentację znaku, więc maksymalna wartość dodatnia wynosi `2^31 - 1`. Wersja `2201010001` jest większa. Próba konwersji tekstu do takiego typu musiała się nie udać.
Skutek był większy niż sam błąd aktualizacji
Silnik antymalware jest włączony w pipeline transportu wiadomości. Gdy nie mógł się poprawnie zainicjalizować, wiadomości pozostawały w kolejkach. Administrator widział więc „Exchange nie dostarcza poczty”, choć pierwotny problem tkwił w numerze wersji skanera.
To nie był klasyczny problem daty kalendarzowej
Serwer doskonale wiedział, że jest rok 2022. Awaria wynikała z decyzji projektowej, aby zakodować datę jako część dużej liczby i przechowywać ją w określonym typie. To przypomina, że representation choices tworzą przyszłe granice nawet wtedy, gdy nie dotyczą bezpośrednio zegara systemowego.
Microsoft przygotował obejście poprzez reset wersji
Oficjalny skrypt usuwał stary engine, resetował numerowanie i pobierał nową wersję kompatybilną z ograniczeniami. Działanie awaryjne miało przywrócić transport, zanim wszyscy administratorzy ręcznie przebudują konfigurację.
Każdy format z rosnącym prefiksem ma dzień graniczny
Jeżeli identyfikator zawiera datę i jest liczbowy, warto policzyć maksymalną możliwą wartość już podczas projektu. `YYMMDDxxxx` wygląda bezpiecznie, dopóki ktoś nie sprawdzi, dla którego `YY` przekroczy zakres typu. Y2K22 jest podręcznikowym przykładem „future overflow”. Prosty calculation-of-limits powinien być częścią review formatu: jaka jest największa wartość dziś, za 5 lat i przy wszystkich dozwolonych polach? Taki arkusz matematyczny mógłby wykazać granicę roku 2022 długo przed produkcją.
Numery wersji powinny być identyfikatorami, a nie ukrytymi obliczeniami
Zakodowanie daty w wersji jest wygodne dla człowieka: patrząc na `211231...`, można od razu odczytać dzień publikacji. Problem zaczyna się, gdy taki identyfikator jest traktowany jak zwykła liczba i wkładany do typu o ograniczonym zakresie. Identyfikator nie musi przecież uczestniczyć w arytmetyce; może być tekstem, strukturą kilku pól albo 64-bitową liczbą z jawnie policzonym zakresem. To ogólna zasada modelowania danych: jeśli coś wygląda jak liczba, ale służy jedynie do etykietowania lub sortowania, typ numeryczny może być błędnym wyborem. Numery telefonów, kody pocztowe, PESEL czy identyfikatory kart również nie są liczbami w sensie matematycznym. Y2K22 powstał właśnie dlatego, że format przeznaczony do identyfikacji zaczął podlegać limitom arytmetycznym. Podobne ryzyko pojawia się wszędzie tam, gdzie numer wersji jest jednocześnie datą, identyfikatorem i liczbą sortowaną arytmetycznie. Rozdzielenie tych ról zmniejsza liczbę założeń, które mogą po latach przestać być prawdziwe. W kod review warto więc pytać o semantykę pola: czy naprawdę potrzebujemy arytmetyki, czy tylko unikalnego i porządkowalnego identyfikatora. To mały wybór typu danych, który może przesunąć awarię o lata albo całkowicie ją wyeliminować. W takich polach warto też przechowywać testy graniczne jako dokumentację executable: największa poprawna wartość i pierwsza niepoprawna powinny być stale sprawdzane w CI.