Indygo i indirubina mają ten sam wzór, ale inny sposób połączenia połówek zmienia kolor i właściwości
Indygo i indirubina są strukturalnymi izomerami o tym samym składzie atomowym. Obie można traktować jako połączenie dwóch indolowych fragmentów z karbonylami, ale w indygu szkielety łączą się w układzie 2–2′, a w indirubinie 3–2′. Zmiana miejsca jednego wiązania przebudowuje sprzężenie, geometrię i sieć wiązań wodorowych. Indygo daje charakterystyczny niebieski pigment, natomiast indirubina jest czerwonawo-fioletowa. Ta sama różnica wpływa także na sposób wiązania białek: pochodne indirubiny są badane jako inhibitory kinaz, podczas gdy indigo jest przede wszystkim barwnikiem.
To prawdziwe izomery konstytucyjne
Nie chodzi o obrót ani inną orientację w krysztale. Jedna połowa cząsteczki jest kowalencyjnie przyłączona do drugiej przez inny atom węgla, więc graf połączeń się zmienia.
Sprzężenie biegnie inną drogą
Położenie centralnego wiązania ustala, które orbitale p mogą najefektywniej się komunikować. W indirubinie rozkład gęstości elektronowej i charakter stanów wzbudzonych różni się od symetryczniejszego indyga.
Indygo jest bardziej symetryczne niż indirubina, co wpływa na rozmieszczenie momentów przejścia i sposób pakowania w krysztale. Symetria może zmniejszać lub zwiększać intensywność poszczególnych przejść optycznych zgodnie z regułami wyboru. Indirubina, mając nierównoważne połówki w układzie połączeń, ma inny rozkład gęstości elektronowej i inną polaryzację. Kolor jest więc skutkiem nie tylko długości sprzężenia, ale jego symetrii.
Widma absorbują inne zakresy
Przeglądy pochodnych opisują główne pasma indyga mniej więcej w rejonie 590–640 nm, a indirubiny około 500–560 nm, zależnie od podstawników i środowiska. To daje wyraźnie inny odbierany kolor.
Oba indigoidy mają możliwość tautomerii i silnych interakcji N–H···O=C. W fazie stałej sieć H-bondów może stabilizować prawie płaskie układy i zmieniać szerokość pasm absorpcji w porównaniu z rozcieńczonym roztworem. Dlatego odcień pigmentu na tkaninie może różnić się od widma pojedynczych cząsteczek w rozpuszczalniku. Materiałowy kolor jest właściwością molekuły plus jej agregacji.
Wiązania wodorowe również się reorganizują
Karbonyle i grupy N–H znajdują się w innych relacjach przestrzennych. Zmienia to konformację, możliwość tworzenia wewnętrznych kontaktów i sposób pakowania w krysztale.
Indirubina występuje w tradycyjnych preparatach roślinnych
Jest jednym ze składników niektórych surowców indygo i zainteresowała farmakologów po obserwacjach nad tradycyjnymi preparatami stosowanymi w Chinach.
Indirubina zainteresowała chemię medyczną dlatego, że jej układ karbonylów i N–H może tworzyć wzór H-bondów komplementarny do tzw. hinge region w kieszeni ATP kinaz. Płaski aromatyczny rdzeń wsuwa się w miejsce zwykle zajmowane przez adeninę ATP. Podstawniki na obrzeżu zmieniają, do jakich dodatkowych kieszeni sięga cząsteczka i tym samym selektywność wobec różnych kinaz.
Pochodne indirubiny potrafią hamować kinazy
Płaski heteroaromatyczny szkielet może wchodzić do kieszeni ATP wybranych enzymów. Modyfikacje podstawników zmieniają selektywność i rozpuszczalność, dlatego indirubina stała się szkieletem badawczym w chemii medycznej.
Kolor i biologia mają wspólne źródło w strukturze
Ten sam układ elektronów, który determinuje widmo absorpcji, ustala również kształt, polarność i rozmieszczenie donorów H-bondów. Przełączenie jednego połączenia C–C daje zarówno inny pigment, jak i inną powierzchnię molekularną.
Nie należy jednak wnioskować, że każdy naturalny preparat zawierający indirubinę jest bezpiecznym inhibitorem kinazy czy skutecznym lekiem. Czysta substancja, jej pochodne i tradycyjne mieszaniny mają różne dawki, biodostępność oraz działania uboczne. Chemicznie wartościowa historia dotyczy tego, że zmiana connectivity tworzy nową powierzchnię wiążącą; skuteczność kliniczna jest osobnym pytaniem wymagającym badań.
Indigo i indirubina mogą powstawać ze wspólnych prekursorów indoksylowych, a proporcja produktów zależy od sposobu utleniania i wzajemnego połączenia fragmentów. Biosyntetyczny albo fermentacyjny proces nie „rysuje” z góry jednego produktu; reaktywne intermediates mogą spotkać się w kilku orientacjach. Kontrola warunków przesuwa udział izomerów. Historyczne barwniki naturalne były więc często mieszaninami, w których chemia reakcji po wydobyciu rośliny współdecydowała o finalnym składzie równie mocno jak metabolizm samej rośliny.
W analizie dzieł sztuki rozróżnienie indyga i indirubiny może pomagać identyfikować źródło oraz sposób przygotowania naturalnego barwnika. Proporcja izomerów i pochodnych zależy od rośliny oraz fermentacji. Widmo lub chromatogram pigmentu staje się zatem chemicznym śladem dawnej technologii, podobnie jak profil bromowanych indigoidów w purpurze tyryjskiej.