Biologia i przyrodaSymbioza i niezwykłe współprace między gatunkami

Jeden bakteryjny symbiont cykad potrafił rozpaść się na kilka współzależnych linii

Cykady żywiące się sokami roślinnymi polegają na bakteriach uzupełniających niedobory ich diety. U części gatunków symbiont Hodgkinia przeszedł jednak ewolucyjny proces, który brzmi jak awaria systemu: pojedyncza linia podzieliła się na kilka odrębnych linii komórkowych z jeszcze bardziej zredukowanymi genomami. W rodzaju Tettigades stwierdzono od dwóch do sześciu współistniejących linii Hodgkinia, a u okresowych Magicicada układ jest jeszcze bardziej pofragmentowany. Każdy fragment utracił inne geny, więc dopiero cały zestaw wykonuje funkcje pierwotnego symbionta. Gospodarz musi potem przekazać potomstwu wszystkie potrzebne linie, jakby zamiast jednego niezbędnego podzespołu musiał dziedziczyć komplet rozsypanych części.

Bakteria, od której owad nie może łatwo zrezygnować

Soki roślinne pobierane przez cykady nie dostarczają wszystkich niezbędnych aminokwasów i witamin w odpowiednich ilościach. Owady rozwiązują ten problem dzięki dziedzicznym symbiontom bakteryjnym, w tym Sulcia i Hodgkinia, które uzupełniają ich metabolizm. Wielomilionowe życie w stabilnym wnętrzu gospodarza prowadzi jednak do redukcji genomów: bakteria traci geny potrzebne wolno żyjącemu organizmowi, ponieważ część funkcji zapewnia host lub drugi symbiont. W wielu układach kończy się to bardzo małym, lecz zadziwiająco stabilnym genomem. Hodgkinia pokazuje, że może wydarzyć się coś znacznie dziwniejszego.

Jeden partner ewolucyjnie rozpada się na kilka

W niektórych cykadach pojedyncza ancestralna Hodgkinia podzieliła się na odrębne linie komórkowe. Ich genomy nie są po prostu kopiami. Różne linie utraciły różne geny, przez co stały się wzajemnie zależne. W rodzaju Tettigades analizy wykazały co najmniej sześć niezależnych przypadków takiego rozszczepienia w ciągu około czterech milionów lat, tworzących kompleksy od dwóch do sześciu linii w jednym gospodarzu. Każda zachowuje tylko część dawnego zestawu funkcji, ale suma genomów nadal odtwarza niemal komplet możliwości potrzebnych owadowi.

Redukcja może paradoksalnie zwiększyć złożoność

Intuicja podpowiada, że utrata genów powinna upraszczać system. Tutaj dzieje się odwrotnie na poziomie gospodarza. Zamiast utrzymywać jedną populację bakterii o małym genomie, cykada musi utrzymywać kilka populacji o jeszcze mniejszych, komplementarnych genomach. U Magicicada fragmentacja osiąga szczególnie skrajną formę: Hodgkinia występuje jako liczne linie i małe cząsteczki genomowe, a suma DNA kompleksu może być większa niż genom hipotetycznego pojedynczego przodka. Proces nie wygląda jak oczywista adaptacja poprawiająca działanie gospodarza; może być skutkiem niestabilności ekstremalnie zredukowanego symbionta.

Powstaje problem logistyczny przy każdym pokoleniu

Każde jajo powinno otrzymać pełny zestaw niezbędnych symbiontów. Gdy Hodgkinia składa się z linii różniących się liczebnością nawet o rzędy wielkości, rzadka linia może zostać przypadkowo pominięta podczas transmisji do potomstwa. Badania cykad wykazały jednak, że jaja otrzymują komplet linii, a gatunki z bardziej złożonymi kompleksami przekazują do jaj większą liczbę komórek Hodgkinia. Gospodarz kompensuje więc komplikację stworzoną przez ewolucję własnego symbionta, zwiększając „próbkę” przekazywaną kolejnemu pokoleniu.

Współpraca może stać się pułapką złożoności

To przykład pokazujący, że ścisła symbioza nie zawsze prowadzi do eleganckiej integracji. Redukcja genomu może uzależnić partnerów od siebie tak mocno, że późniejsze podziały i utraty genów produkują system coraz trudniejszy w utrzymaniu, ale nadal niezbędny. Cykada nie może po prostu wybrać jednej z linii Hodgkinia, bo funkcje zostały między nimi rozdzielone. Ewolucja nie projektuje od nowa optymalnego rozwiązania; modyfikuje istniejące. Dlatego stabilny mutualizm może z czasem nabrać struktury, która z inżynierskiego punktu widzenia wygląda jak absurdalnie skomplikowany sposób wykonania dawnej, prostej funkcji.

To prawdopodobnie nie jest elegancka adaptacja

Szczególnie pouczające jest to, że badacze nie traktują fragmentacji Hodgkinia jako oczywiście korzystnej innowacji. W stabilnej symbiozie małe genomy mogą akumulować zmiany w warunkach słabego działania doboru na poziomie pojedynczej bakterii. Rozszczepienie może więc zwiększać koszt obsługi dla cykady bez dawania jej nowej funkcji. Host musi następnie ewolucyjnie kompensować komplikację, choć łatwiej byłoby jej nigdy nie mieć. To ważny kontrast wobec popularnego obrazu symbiozy jako perfekcyjnie dopracowanej współpracy. Długotrwałe uzależnienie potrafi tworzyć historyczne „zobowiązania”: system trwa nie dlatego, że jest optymalny, lecz dlatego, że partnerzy nie mają łatwej drogi powrotu do prostszego stanu.

#cykady#dziedziczenie#endosymbioza#ewolucja#Hodgkinia#redukcja genomu
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki