FizykaTermodynamika

Każdy ciepły przedmiot świeci — tylko zwykle w kolorze niewidzialnym dla oka

Kubek kawy, człowiek, ściana i kostka lodu emitują promieniowanie elektromagnetyczne tylko dlatego, że mają temperaturę wyższą od zera absolutnego. Przy temperaturach spotykanych na co dzień większość tej energii przypada na podczerwień, której ludzkie oko nie widzi. Kamera termowizyjna potrafi jednak zamienić różnice w tym promieniowaniu na obraz. Gdy temperatura rośnie wystarczająco mocno, część emisji przesuwa się do zakresu widzialnego — dlatego rozgrzany metal zaczyna świecić czerwono, później pomarańczowo i coraz jaśniej. „Świecenie od gorąca” nie zaczyna się więc dopiero wtedy, gdy widzimy czerwony kolor.

Obraz termowizyjny pokazujący różnice natężenia promieniowania podczerwonego emitowanego przez obiekty.
Obraz termowizyjny pokazujący różnice natężenia promieniowania podczerwonego emitowanego przez obiekty.MartinThoma / Wikimedia Commons / CC0 1.0 · CC0 1.0

Promieniowanie termiczne jest powszechne

NASA w materiałach dotyczących termometrii radiacyjnej podkreśla, że wszystkie ciała o temperaturze wyższej od zera absolutnego emitują promieniowanie termiczne.

Dlaczego nie widzimy człowieka świecącego w ciemności

Widmo emisji zależy od temperatury. Dla obiektów o temperaturze pokojowej maksimum emisji wypada w podczerwieni, poza zakresem czułości ludzkiego oka.

Termowizja wykorzystuje tę samą fizykę

Czujniki podczerwieni mierzą promieniowanie pochodzące od powierzchni i na tej podstawie mogą szacować temperaturę. Nie oznacza to jednak, że kamera dosłownie „widzi ciepło” — rejestruje fotony w określonym zakresie długości fal.

Dlaczego rozgrzany metal zmienia kolor

Wraz ze wzrostem temperatury widmo promieniowania przesuwa się ku krótszym falom. Najpierw większość emisji pozostaje w podczerwieni. Potem w zakresie widzialnym pojawia się słaba czerwień, następnie pomarańcz i coraz więcej innych barw, przez co bardzo gorący obiekt może wyglądać na biały. Zjawisko opisują prawa promieniowania ciała doskonale czarnego, choć realne materiały mają własną emisyjność.

Termowizja nie pokazuje dosłownie temperatury

Kamera mierzy promieniowanie docierające do detektora w określonym paśmie podczerwieni i przelicza je na temperaturę przy założeniu pewnej emisyjności powierzchni. Błyszczący metal może odbijać promieniowanie otoczenia i dawać mylący odczyt, podczas gdy matowa powierzchnia o dużej emisyjności jest łatwiejsza do pomiaru. Kolory na ekranie są sztuczną mapą wybraną przez urządzenie.

Zastosowanie wykracza daleko poza diagnostykę budynków

Termometrię radiacyjną wykorzystuje się w hutnictwie, energetyce, medycynie, obserwacji pożarów, astronomii i badaniu urządzeń elektrycznych. Jej zaletą jest możliwość pomiaru bez dotykania obiektu, także wtedy, gdy jest bardzo gorący, odległy albo porusza się szybko.

Człowiek naprawdę emituje setki watów promieniowania — ale jednocześnie je pochłania

Ciało o temperaturze około 37°C ma znaczną emisję podczerwoną, lecz otaczające ściany i przedmioty także promieniują w jego stronę. Dla bilansu cieplnego liczy się różnica między emisją i pochłanianiem. Dlatego nie należy interpretować surowej mocy promieniowania ciała jako całkowitej utraty energii netto.

Astronomia podczerwona wykorzystuje ten sam fundament

Chłodne obłoki pyłu, planety i wiele odległych obiektów silnie emitują poza światłem widzialnym. Teleskopy podczerwone pozwalają badać ich temperatury i skład. Fizyczna zasada jest ta sama co w kamerze termowizyjnej skierowanej na ścianę — różnią się jedynie zakres, czułość i skala obserwowanych obiektów.

Prawo Wiena daje termometr bez kontaktu

Dla idealnego ciała doskonale czarnego długość fali maksimum emisji jest odwrotnie proporcjonalna do temperatury. Gorętsze obiekty emitują maksimum przy krótszych falach. Astronomowie wykorzystują tę zależność do szacowania temperatur gwiazd, a inżynierowie — wraz z bardziej szczegółowymi modelami emisyjności — do pomiarów gorących powierzchni, których nie można dotknąć czujnikiem.

#ciało doskonale czarne#energia#podczerwień#promieniowanie termiczne#temperatura#termowizja
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki