Biznes, historie firmPatenty, sekrety, przejęcia i walka o przewagę

Lipitor pokazał, jak gwałtownie może runąć przewaga po wygaśnięciu wyłączności

Patent może przez lata chronić produkt o miliardowej sprzedaży, ale ochrona ma datę końcową. Lipitor Pfizera jest klasycznym przykładem tzw. patent cliff. Lek stracił wyłączność w USA pod koniec listopada 2011 r., a w 2012 r. konkurencja generyczna weszła na rynek szerzej. Pfizer raportował, że globalne przychody Lipitoru spadły wtedy o około 5,63 mld dolarów, czyli 59% w porównaniu z 2011 r. Nie oznacza to, że marka stała się bezwartościowa z dnia na dzień. Pokazuje jednak, jak radykalnie zmienia się ekonomia produktu, gdy konkurenci mogą sprzedawać tę samą substancję bez finansowania wcześniejszych kosztów odkrycia i rozwoju.

Wyłączność tworzy okres wyjątkowej ekonomii

Nowy lek wymaga kosztownych badań, badań klinicznych i uzyskania zezwoleń. Patent oraz regulacyjne okresy wyłączności mają dać firmie czas, w którym może odzyskać część tych inwestycji bez bezpośredniej konkurencji identycznych generyków. Lipitor, czyli atorwastatyna, stał się jednym z najważniejszych produktów Pfizera. Wysoka sprzedaż była więc nie tylko wynikiem popytu medycznego, ale także struktury rynku, w której producenci generyczni przez określony czas nie mogli wejść na tych samych zasadach.

Data utraty wyłączności zmienia wszystko

Pfizer podaje, że Lipitor stracił wyłączność w USA 30 listopada 2011 r. W 2012 r. na rynku pojawiła się konkurencja wieloźródłowa, a podobne zmiany następowały w Japonii, Australii i Europie. Gdy kilku producentów może oferować ten sam aktywny składnik, presja cenowa rośnie gwałtownie. Apteki i płatnicy mają motywację do kierowania pacjentów do tańszych odpowiedników, a marka traci wyjątkową pozycję.

Spadek był widoczny niemal natychmiast

W sprawozdaniu za 2012 r. Pfizer wykazał spadek przychodów Lipitoru o około 5,629 mld dolarów, czyli 59% rok do roku. Utrata wyłączności Lipitoru i kilku innych produktów była jednym z głównych powodów spadku przychodów całej spółki. To właśnie taki profil tworzy pojęcie patent cliff: zamiast stopniowego starzenia produktu przedsiębiorstwo może stanąć przed nagłym urwiskiem, gdy w krótkim czasie znika prawna bariera wejścia.

Dlaczego generyk ma inną strukturę kosztów

Producent leku oryginalnego finansował odkrycie cząsteczki, badania przedkliniczne i kliniczne oraz koszt nieudanych projektów. Producent generyczny wchodzi później, wykazując równoważność zgodnie z odpowiednimi wymaganiami regulacyjnymi, bez powtarzania całego procesu odkrycia od zera. Dzięki temu może konkurować ceną znacznie agresywniej. Patent jest więc mechanizmem, który czasowo oddziela te dwa modele kosztowe; jego wygaśnięcie natychmiast je ze sobą zderza.

Firmy farmaceutyczne muszą planować następców zanim patent wygaśnie

Jeśli duża część przychodów zależy od jednego chronionego produktu, utrata wyłączności może być problemem dla całej spółki. Dlatego koncerny budują portfele kolejnych leków, rozszerzają wskazania, rozwijają nowe formulacje i kupują inne firmy biotechnologiczne. Zarządzanie patent cliff jest jednym z głównych powodów, dla których branża farmaceutyczna inwestuje tak intensywnie w badania i przejęcia.

Patent daje czas, nie wieczność

Lipitor pokazuje najważniejsze ograniczenie prawnej przewagi: jeśli firma nie zbuduje kolejnych źródeł wartości, wygaśnięcie ochrony może odsłonić produkt na konkurencję znacznie szybciej niż w branżach opartych głównie na marce. Patent może stworzyć bardzo szeroką fosę, ale na jej końcu znajduje się konkretna data. Strategia firmy musi więc zakładać, co stanie się następnego dnia po utracie wyłączności.

Przychód po wygaśnięciu patentu zwykle nie znika do zera

Patent cliff nie oznacza, że w dniu utraty wyłączności wszyscy pacjenci i lekarze natychmiast zapominają markę. Oryginalny producent może nadal sprzedawać lek, a tempo erozji zależy od rynku, regulacji, liczby konkurentów i zachowania płatników. Charakterystyczna jest jednak skala presji cenowej i szybkiego przesuwania wolumenu do tańszych odpowiedników. Dlatego inwestorzy analizują nie tylko bieżącą sprzedaż hitowego leku, ale także daty wygaśnięcia ochrony i jakość pipeline’u następców. W farmacji przyszła konkurencja jest częściowo zapisana w kalendarzu. To czyni zarządzanie portfelem szczególnie wymagającym: produkt może wyglądać na niezwykle silny operacyjnie, a jednocześnie zbliżać się do momentu, w którym struktura rynku zmieni się niemal administracyjnie.

#farmacja#generyki#Lipitor#patent cliff#Pfizer#wyłączność
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki