Na grillu część dymu powstaje z tłuszczu kapiącego z mięsa, a nie z samego paliwa
Charakterystyczny dym nad grillem nie zawsze pochodzi wyłącznie z węgla lub drewna. Gdy tłuszcz i soki kapią na bardzo gorące węgle, płytę lub płomień, tłuszcz może ulegać rozkładowi i niepełnemu spalaniu. Powstały dym wraca do żywności, niosąc związki aromatyczne, ale także niepożądane produkty spalania. W badaniu nad wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi usunięcie kapania i dymu wyraźnie obniżało ich ilość w grillowanym mięsie, a autorzy wskazali dym z niepełnego spalania kapiącego tłuszczu jako ważne źródło. „Smak grilla” jest więc także sprzężeniem mięsa z paleniskiem.

Mięso samo zasila reakcje pod rusztem
Podczas grillowania z mięsa wydostaje się woda i wytapia tłuszcz. Część płynów spada poniżej rusztu. Jeśli trafi na powierzchnię o bardzo wysokiej temperaturze lub bezpośrednio na żar, może gwałtownie parować, rozkładać się termicznie i zapalać. Powstające gazy i aerozole unoszą się z powrotem ku żywności. W ten sposób źródłem związków docierających do mięsa staje się nie tylko paliwo, ale również sam produkt.
Kapiący tłuszcz szczególnie łatwo tworzy dym
Analiza składu kapaniny z mięsa w badaniach nad grillowaniem wykazała, że jej głównym składnikiem był tłuszcz. Autorzy wskazali dym powstający przy niepełnym spalaniu tłuszczu spadającego na ogień jako najważniejszy czynnik związany z tworzeniem badanych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. To pomaga wyjaśnić codzienną obserwację: tłustszy kawałek potrafi nagle wywołać intensywny dym i płomienie, mimo że ustawienie grilla nie zostało zmienione.
Dym może wnosić aromat i związki niepożądane jednocześnie
Nie istnieje prosta granica „dobry dym” kontra „zły dym”. Związki powstające podczas ogrzewania i spalania obejmują setki substancji o różnych właściwościach sensorycznych i toksykologicznych. Część lotnych produktów buduje zapach kojarzony z grillowaniem, a niektóre procesy niepełnego spalania sprzyjają tworzeniu PAH. To dlatego intensywniejsze zadymienie nie jest automatycznie oznaką lepszego aromatu i nie powinno być celem samym w sobie.
Eksperyment pokazuje znaczenie kapania
W badaniu porównującym procedury grillowania zastosowano rozwiązania, które usuwały kapaninę lub ograniczały kontakt mięsa z dymem. W obu przypadkach stężenia czterech monitorowanych PAH spadały względem konwencjonalnego grillowania; usunięcie kapania dawało redukcje rzędu 48–89%, a usunięcie dymu 41–74% w badanych próbkach wieprzowiny i wołowiny. Liczby dotyczą konkretnego eksperymentu, ale mechanistycznie pokazują, że droga „tłuszcz → ogień → dym → mięso” ma realne znaczenie.
Grill jest układem ze sprzężeniem zwrotnym
W piekarniku źródło ciepła zwykle nie otrzymuje paliwa bezpośrednio z pieczeni. Na otwartym grillu sytuacja jest inna: to, co wydobywa się z mięsa, może zmienić palenisko pod nim, a zmienione palenisko z kolei oddziałuje na mięso. Tłuszcz zwiększa dymienie lub wywołuje flare-up, który podnosi lokalny strumień ciepła. Dlatego dwa identyczne kawałki położone nad różnie reagującym żarem mogą rozwijać inną powierzchnię i aromat mimo tej samej temperatury powietrza nad rusztem.
Flare-up zmienia także sposób ogrzewania powierzchni
Gdy kapiący tłuszcz zapali się, mięso przez chwilę otrzymuje nie tylko ciepło od żaru, lecz także silne promieniowanie i gorące produkty spalania z płomienia znajdującego się tuż pod nim. Lokalny strumień energii może gwałtownie wzrosnąć, co przyspiesza wysuszanie, brązowienie i w skrajnym przypadku zwęglenie. To dlatego krótkie płomienie mogą budować charakter grillowanej powierzchni, ale długotrwałe flare-upy łatwo prowadzą do gorzkich, czarnych fragmentów. Mechanizm łączy dwa skutki kapania w jednym zdarzeniu: tłuszcz staje się paliwem chemicznym, a powstały ogień natychmiast zmienia warunki cieplne dla mięsa nad nim.
Dlaczego konstrukcja grilla może ograniczać ten efekt
Jeżeli pomiędzy mięsem a źródłem ciepła znajduje się tacka na tłuszcz, deflektor lub inny element przechwytujący kapaninę, zmienia się cały tor „tłuszcz–ogień–dym”. Badanie procedur grillowania wykazało, że fizyczne usuwanie kapania znacząco zmniejszało ilość badanych PAH na mięsie. Z punktu widzenia inżynierii jest to proste: zamiast próbować kontrolować już powstały dym, usuwa się jego prekursor zanim trafi na strefę spalania. Podobną rolę odgrywa odsunięcie mięsa od bezpośredniego płomienia. Konstrukcja grilla nie jest więc neutralnym uchwytem na ruszt — steruje tym, czy tłuszcz z produktu może stać się paliwem i wrócić do niego w postaci produktów spalania. Zmieniając geometrię grilla, można więc zmienić chemię tego, co ostatecznie osiada na powierzchni produktu.