PsychologiaPsychologia społeczna

Nie trzeba samemu mieć przyjaciela z obcej grupy — czasem wystarczy wiedzieć, że ma go ktoś „od nas”

Extended contact hypothesis zakłada, że wiedza o pozytywnej relacji między członkiem własnej grupy a osobą z grupy obcej może poprawiać nastawienie nawet u obserwatora, który sam nie ma takiej relacji. Metaanaliza 20 lat badań objęła 115 badań i 248 efektów. Łączny związek rozszerzonego kontaktu z postawami międzygrupowymi wynosił około r = 0,25, a po statystycznym uwzględnieniu własnych przyjaźni międzygrupowych nadal pozostawał mały efekt około r = 0,17. To nie dowodzi, że sama informacja o cudzej znajomości zawsze zmienia uprzedzenia, ale pokazuje, że relacje społeczne mogą wpływać także poprzez sieć obserwowanych kontaktów.

Kontakt może być „pośredni”

Klasyczna hipoteza kontaktu skupia się na bezpośrednim spotkaniu: rozmawiam, współpracuję albo zaprzyjaźniam się z członkiem grupy obcej. Extended contact rozszerza mechanizm o obserwację sieci społecznej. Jeśli ktoś należący do mojej grupy ma bliską relację z osobą z innej grupy, dowiaduję się, że taka relacja jest możliwa i społecznie akceptowalna.

Metaanaliza 115 badań

Zhou i współpracownicy zebrali 248 efektów z 115 badań prowadzonych przez około dwie dekady. Ogólny związek rozszerzonego kontaktu z postawami wobec grupy obcej wynosił r = 0,25. Po odjęciu statystycznego wkładu własnych bezpośrednich przyjaźni nadal pozostawał związek około r = 0,17, czyli niewielki, ale wyraźny.

Dlaczego cudza przyjaźń może mieć znaczenie

Jednym z mechanizmów jest norma: skoro osoba „taka jak ja” utrzymuje pozytywną relację z przedstawicielem obcej grupy, kontakt może wydawać się bardziej akceptowany przez własną grupę. Drugi mechanizm dotyczy lęku: obserwacja bezpiecznej relacji może zmniejszać oczekiwanie, że bezpośrednie spotkanie będzie nieprzyjemne lub groźne.

To nie zastępuje kontaktu bezpośredniego

Efekt pośredni jest przeciętnie mniejszy niż wpływ wysokiej jakości osobistych relacji. Ponadto osoby mające bardziej pozytywne postawy mogą częściej znajdować się w sieciach, w których kontakty międzygrupowe już występują. Metaanaliza uwzględniała część tych zależności, ale nie każde badanie miało eksperymentalny charakter.

Znaczenie dla segregowanych środowisk

Rozszerzony kontakt jest szczególnie interesujący tam, gdzie bezpośredni kontakt jest rzadki — np. ze względu na segregację przestrzenną albo niewielką liczebność jednej grupy. Sieć społeczna pozwala wtedy, by jedno pozytywne doświadczenie było obserwowane przez wiele osób. Nie oznacza to, że sama ekspozycja na informację wystarczy przy silnym konflikcie.

To część szerszej rodziny kontaktu pośredniego

Badacze analizują także kontakt zastępczy przez obserwowanie interakcji i kontakt paraspołeczny z postaciami medialnymi. Metaanalizy wskazują, że pozytywne przedstawienia mogą zmniejszać uprzedzenia, a negatywne je zwiększać. Extended contact jest więc jednym z przykładów szerszej zasady: informacje o relacjach między grupami mogą zmieniać oczekiwania nawet bez osobistego spotkania.

Widoczność relacji jest częścią mechanizmu rozszerzonego kontaktu

Jeśli międzygrupowa przyjaźń istnieje, ale nikt z otoczenia o niej nie wie, nie może pełnić funkcji społecznego przykładu. Extended contact wymaga więc informacji o relacji: obserwacji, rozmowy, historii albo innego sygnału, że ktoś z własnej grupy pozostaje w dobrej relacji z osobą obcą. To odróżnia mechanizm od zwykłej zmiany struktury sieci. Psychologicznie ważne jest nie tylko to, że grupy rzeczywiście się mieszają, lecz także to, co ich członkowie wiedzą o tych kontaktach i jakie normy z nich wyciągają. Dlatego skuteczność rozszerzonego kontaktu powinna zależeć nie tylko od liczby międzygrupowych relacji w otoczeniu, lecz także od ich widoczności, jakości oraz tego, czy obserwator uznaje osoby za reprezentatywnych członków swoich grup.

#extended contact#grupy społeczne#przyjaźń#sieci społeczne#uprzedzenia
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki