Nintendo i Sega walczyły nie tylko o graczy — kontrola nad twórcami gier była częścią biznesowego modelu konsoli
Konsola jest bezwartościowa bez gier, dlatego w wojnach Nintendo i Segi równie ważne jak parametry sprzętu były zasady dostępu do platformy. Dokumenty sądowe z epoki pokazują, jak mocno obie firmy kontrolowały kompatybilność. Nintendo stosowało w NES układ 10NES, który blokował nieautoryzowane kartridże, a umowy licencyjne ograniczały m.in. liczbę nowych gier wydawcy w roku. Sega również licencjonowała producentów gier; Accolade zrezygnowało z licencji, gdy warunki przewidywały produkcję kartridży przez Segę, i zaczęło reverse engineering. Wojna konsol była więc również walką o to, kto ustala reguły dla firm dostarczających najważniejszy „towar” platformy: gry.
Konsola to rynek dwustronny
Producent konsoli musi przekonać dwie grupy jednocześnie. Gracz kupuje urządzenie dlatego, że chce mieć dostęp do atrakcyjnych gier, a wydawca tworzy grę tam, gdzie spodziewa się wystarczająco dużej liczby klientów. W ten sposób katalog gier i baza użytkowników mogą wzajemnie się napędzać. To sprawia, że relacja z niezależnymi studiami jest elementem strategii równie ważnym jak procesor czy kontroler.
Nintendo kontrolowało fizyczny dostęp do NES
W NES kontrola platformy miała bardzo dosłowną postać. System 10NES działał jak elektroniczny zamek: konsola oczekiwała odpowiedzi z odpowiedniego układu w autoryzowanym kartridżu. W sprawie Atari Games przeciw Nintendo sąd opisał również warunki licencji: Nintendo produkowało kartridże dla licencjobiorców, ograniczało ich do pięciu nowych gier NES rocznie i przewidywało czasową wyłączność wobec innych systemów. To nie znaczy, że całą rywalizację Nintendo można sprowadzić do restrykcyjnych licencji, ale pokazuje, jak właściciel platformy mógł wpływać na podaż oprogramowania.
Sega także próbowała kontrolować kompatybilność
Kilka lat później podobny konflikt pojawił się wokół Segi Genesis. Z akt sprawy Sega przeciw Accolade wynika, że Sega licencjonowała kod i znak towarowy niezależnym producentom, a Accolade rozważało licencję, lecz zrezygnowało, ponieważ umowa wymagałaby, aby Sega była wyłącznym producentem jego gier na Genesis. Accolade przeanalizowało więc oprogramowanie konsoli i stworzyło zgodność samodzielnie. Spór zakończył się ważnym orzeczeniem dotyczącym reverse engineeringu, ale biznesowo odsłonił coś prostszego: kto kontrolował kompatybilność, ten mógł również negocjować warunki wejścia do ekosystemu.
Dlaczego biblioteka gier potrafi przesądzić o losie sprzętu
Gdy platforma zdobywa popularność, jej właściciel zyskuje atrakcyjniejszy rynek dla wydawców. Więcej gier przyciąga kolejnych graczy, a większa liczba graczy zwiększa potencjalną sprzedaż następnych gier. Ten mechanizm nie gwarantuje zwycięstwa i może zostać osłabiony zbyt wysokimi opłatami lub restrykcjami. Pokazuje jednak, dlaczego wojny konsol są dobrym przykładem konkurencji ekosystemów: producent sprzedaje sprzęt, ale jednocześnie zarządza rynkiem, na którym inne firmy tworzą znaczną część wartości dla klienta.
Kontrola platformy ma optimum, którego łatwo przekroczyć
Właściciel konsoli chce chronić jakość i zarabiać na grach, więc licencjonowanie, certyfikacja oraz produkcja nośników mają logiczne uzasadnienie. Zbyt luźny system może zostać zalany słabymi produktami; zbyt restrykcyjny może zniechęcić wydawców, którzy posiadają atrakcyjne gry. Historia Nintendo, Segi, Atari i Accolade pokazuje, że granica między kontrolą jakości a kontrolą rynku jest strategicznie bardzo istotna. Partnerzy porównują nie tylko liczbę sprzedanych konsol, lecz również opłaty, terminy produkcji, swobodę wydawania na innych platformach i możliwość samodzielnego wytwarzania nośników. W efekcie warunki licencji stają się częścią „specyfikacji” konsoli dla biznesowego klienta — dewelopera lub wydawcy.
Wydawca gry jest dostawcą i klientem jednocześnie
Firma tworząca gry dostarcza konsoli treść, lecz równocześnie kupuje dostęp do jej użytkowników. Właściciel platformy musi więc ustalić warunki tak, aby zarabiać na tej relacji, nie zniechęcając najważniejszych partnerów. Zbyt łagodne zasady ograniczają kontrolę i przychody; zbyt twarde mogą skierować twórców do konkurencji lub zachęcić ich do obchodzenia zabezpieczeń. Spory Nintendo–Atari i Sega–Accolade pokazują skrajne przypadki tego napięcia. Współczesne sklepy z aplikacjami rozwiązują bardzo podobny problem, tylko kartridż i chip blokujący zastąpiły konto dewelopera, API i cyfrowa certyfikacja.