ChemiaChemia codzienności — kuchnia, sprzątanie i przedmioty wokół nas

Świeży pot często prawie nie pachnie — charakterystyczny zapach produkują bakterie na skórze

Pot wydzielany przez gruczoły nie zawiera od razu pełnego zestawu charakterystycznych związków odpowiadających za zapach ciała. Szczególnie wydzielina apokrynowa niesie bezwonne lub słabo wonne prekursory związane m.in. z aminokwasami i innymi nośnikami. Bakterie skóry, zwłaszcza niektóre Corynebacterium i Staphylococcus, posiadają enzymy uwalniające z nich lotne tioalkohole, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i inne odoranty. Jeden z najważniejszych tioalkoholi pachowych może być wyczuwalny w ekstremalnie małym stężeniu. Zapach jest więc produktem wspólnego metabolizmu człowieka i jego mikrobiomu.

Gruczoły wydzielają prekursory, nie gotową mieszankę perfum

Wydzielina ekrynowa składa się głównie z wody, NaCl, mleczanu, mocznika i niewielkich ilości innych metabolitów. Apokrynowa jest bogatsza w białka, lipidy i organiczne prekursory. Bez bakterii profil zapachu jest znacznie słabszy.

Kluczowy tioalkohol 3M3SH nie jest wydzielany przez człowieka jako wolna cząsteczka. Prekursor jest sprzężony m.in. z cysteiną lub glutaminą, co zwiększa jego polarność i praktycznie usuwa intensywny zapach. Bakteria transportuje koniugat do komórki, enzymatycznie usuwa część nośnika i dopiero wtedy uwalnia lotny produkt. To molekularny odpowiednik aktywacji prozapachu, tyle że katalizowanej przez mikrobiom.

Mikrobiom pachy jest wyspecjalizowany

Ciepła, wilgotna, częściowo zamknięta skóra tworzy niszę dla Corynebacterium, Staphylococcus i innych rodzajów. Różne gatunki mają inny repertuar enzymów, dlatego skład mikrobiomu wpływa na profil lotnych produktów.

Tioalkohole mogą powstawać z bezwonnych koniugatów

Badania zidentyfikowały transportery i enzymy bakteryjne, które pobierają prekursor sprzężony z aminokwasem i uwalniają silnie pachnący tioalkohol. To chemiczny „demontaż opakowania”, w którym bakteria uzyskuje substrat, a produktem ubocznym jest zapach.

Staphylococcus hominis wykorzystuje specjalny transporter do pobierania prekursora tioalkoholu, a jego enzym C–S lyase rozcina wiązanie i uwalnia odorant. Tak wyspecjalizowana maszyneria pokazuje, że zapach ciała nie jest przypadkowym „gniciem potu”. Jest wynikiem konkretnych szlaków metabolicznych mikroorganizmów przystosowanych do niszy skóry.

Niektóre odoranty mają bardzo niski próg percepcji

Związki siarki bywają wyczuwalne w stężeniach wielokrotnie niższych niż typowe kwasy czy alkohole. Dlatego składnik stanowiący małą część całkowitej masy lotnych produktów może dominować w odbiorze zapachu.

Kwasy tłuszczowe tworzą inną część profilu

Bakterie mogą rozkładać lipidy i aminokwasy do krótkołańcuchowych lub rozgałęzionych kwasów, które mają kwaśne, serowe lub zwierzęce nuty. Zapach ciała jest mieszaniną wielu klas związków, nie jednym „feromonem potu”.

Odzież może przechowywać zapach nawet po zejściu z ciała. Hydrofobowe włókna syntetyczne, szczególnie poliester, sorbują sebum i część lotnych/prekursorowych związków lepiej niż hydrofilowa bawełna. Mikroorganizmy mogą pozostawać we włóknach i ponownie produkować odoranty podczas noszenia. Chemia materiału ubrania staje się więc częścią chemii zapachu człowieka.

Genetyka gospodarza też ma znaczenie

Wariant genu ABCC11 silnie wpływa na skład wydzieliny apokrynowej i ilość dostępnych prekursorów zapachu. Populacje o określonym wariancie mają przeciętnie mniej typowego zapachu pachowego. Mikroorganizm może stworzyć odorant tylko z substratu, który gospodarz mu dostarczy.

Dezodorant ingeruje w ekosystem reakcji

Ograniczenie bakterii, zmiana pH lub związanie odorantów może zmniejszać końcowy sygnał zapachowy bez wpływania na samo wydzielanie potu. Dlatego kontrola zapachu i kontrola wilgoci są oddzielnymi celami chemicznymi.

Różnice osobnicze obejmują dietę, hormony, mikrobiom, ilość wydzieliny i genetykę ABCC11. Nie istnieje pojedynczy związek odpowiadający za „zapach potu” dla każdego człowieka. Analiza headspace wykrywa setki lotnych składników, a sensoryczny profil jest ich nieliniową mieszaniną. Rekord o bakteriach opisuje główny mechanizm generowania wielu charakterystycznych odorantów, a nie kompletną mapę wszystkich woni skóry.

Zapach skóry zmienia się z czasem po umyciu, ponieważ mikrobiom potrzebuje chwili na odtworzenie metabolizmu, a nowe prekursory są stale dostarczane przez gruczoły. Antyperspirant zmniejsza również ilość wody dostępnej dla bakterii i szybkość transportu substratów, dlatego może pośrednio wpływać na odor nawet niezależnie od soli zapachowych. W praktyce wilgoć, mikrobiologia i chemia lotnych związków są sprzężone; rozdzielenie „mokro” i „pachnie” jest użyteczne mechanistycznie, ale oba procesy oddziałują na siebie w rzeczywistym mikrośrodowisku pachy.

#Corynebacterium#mikrobiom#pot#tioalkohole#zapach ciała
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki