W tunelach lawowych El Malpais lód może przetrwać w krajobrazie zbudowanym przez ogień
El Malpais w Nowym Meksyku jest pokryte polami zastygłej lawy i setkami tuneli lawowych. Część tych pustek przechowuje sezonowy lub wieloletni lód. Paradoks „ognia i lodu” znika, gdy rozdzielimy dwa etapy historii: tunel powstał podczas erupcji, kiedy zewnętrzna część potoku lawy zestaliła się, a płynne wnętrze odpłynęło; tysiące lat później jego geometria zaczęła działać jak pułapka zimnego powietrza. Zimą chłód i śnieg dostają się do wnętrza, a osłonięte, głębsze partie nagrzewają się znacznie słabiej latem. Ten sam obiekt jest więc produktem wulkanizmu i późniejszego mikroklimatu.

Najpierw trzeba zbudować pusty kanał
Tunel lawowy tworzy się podczas odpowiednio płynnej erupcji. Powierzchnia strumienia lawy chłodzi się i zastyga, tworząc izolującą skorupę, podczas gdy gorętszy materiał nadal płynie pod nią. Gdy dopływ słabnie i płynna lawa odpływa, pod skalnym dachem pozostaje pusta przestrzeń.
Po erupcji tunel staje się zwykłą jaskinią klimatyczną
Gdy lawa dawno ostygnie, dalsze warunki w tunelu zależą już od wymiany powietrza, nasłonecznienia, wody i śniegu. W El Malpais udokumentowano lód w dziesiątkach jaskiń. Niektóre przechowują go sezonowo, inne przez znacznie dłuższy czas.
Zimne powietrze może gromadzić się w zagłębieniach
Jeśli wejście i korytarze sprzyjają opadaniu ciężkiego zimnego powietrza do niższej części tunelu, tworzy się chłodna kieszeń. Skała osłania ją przed bezpośrednim promieniowaniem słonecznym, a słaba letnia wentylacja ogranicza dopływ ciepła.
Lód potrzebuje również źródła wody
Sam chłód nie wystarczy. Śnieg może wpadać przez otwory i szczeliny, a woda roztopowa może spływać do zimnych partii jaskini i ponownie zamarzać. Ilość lodu zależy więc od połączenia temperatury z dostępnością wilgoci.
Mikroklimat potrafi być bardzo lokalny
National Park Service podkreśla, że nawet różne części tej samej jaskini mogą mieć odmienne cykle temperatury i wilgotności. Otwór w stropie może nagrzewać jeden fragment, podczas gdy kilka zakrętów dalej lód utrzymuje się w cieniu. Nie istnieje jedna „temperatura tunelu lawowego”.
Lód może być archiwum środowiska
Warstwy starego lodu mogą zatrzymywać pył, szczątki roślinne i inne materiały. W niektórych jaskiniach stanowią potencjalne archiwa paleoklimatu. Jednocześnie są wrażliwe na ocieplenie i zmiany wentylacji, więc ich zanikanie usuwa część tego zapisu.
Ogień stworzył pojemnik, ale nie stworzył lodu
Najciekawsze jest oddzielenie genezy formy od jej dzisiejszego funkcjonowania. Wulkanizm stworzył pustkę, lecz obecny lód jest produktem atmosfery, wody i geometrii tunelu. Jedna forma terenu może więc przechodzić od środowiska o temperaturze ponad tysiąca stopni do naturalnej chłodni.
W El Malpais widać też, że jaskinie lawowe mogą tworzyć bardzo różne mikrośrodowiska nawet wtedy, gdy leżą blisko siebie i powstały z podobnych potoków. Znaczenie ma wielkość wejścia, jego ekspozycja na Słońce, głębokość obniżenia dna, liczba połączeń z powierzchnią i to, czy zimą do środka wpada śnieg. Dlatego nie każda rura lawowa przechowuje lód. W jednej temperatury mogą podążać za sezonem, podczas gdy w drugiej dolna komora pozostaje znacznie chłodniejsza. Ta lokalność jest ważna przy interpretacji starych depozytów lodowych: ich obecność mówi nie tylko o klimacie regionalnym, ale również o niezmienionej geometrii konkretnej jaskini. Jeśli zawali się strop albo otworzy nowe wejście, wentylacja może się radykalnie zmienić i lód zaniknie bez żadnej dużej zmiany klimatu całego regionu.
El Malpais pozwala więc oddzielić trzy skale czasu: godziny i dni potrzebne do utworzenia części potoku lawy, tysiące lat zmian mikroklimatu wewnątrz pustki oraz współczesne sezony zamarzania i topnienia. Ten sam tunel jest zapisem procesów, które działają z zupełnie innym tempem. To właśnie dlatego lód nie jest sprzecznością w krajobrazie wulkanicznym, lecz późniejszym użytkownikiem przestrzeni zbudowanej przez erupcję.