W XVIII wieku liberum veto omijano, zmieniając sejm w konfederację głosującą większością
Rzeczpospolita znała mechanizm pozwalający obejść wymóg jednomyślności: obrady mogły działać pod węzłem konfederacji. W konfederacji decyzje podejmowano większością, więc pojedynczy poseł nie mógł zerwać całego zgromadzenia. Za panowania Stanisława Augusta sejmy regularnie wykorzystywały tę formułę i żaden z nich nie został zerwany klasycznym liberum veto. Rozwiązanie pokazało, że problem był proceduralny i możliwy do obejścia jeszcze przed formalnym zniesieniem veta przez Konstytucję 3 maja. Proceduralne obejście veta funkcjonowało więc przed jego konstytucyjnym zniesieniem.

Konfederacja miała własną tradycję prawną
Konfederacje były związkami szlachty tworzonymi dla realizacji określonego celu politycznego lub wojskowego. Funkcjonowały według innych zasad niż zwykły sejm, przede wszystkim nie wymagały jednomyślności każdego uczestnika. Uchwały zapadały większością. Kiedy sejm obradował jako skonfederowany, można było wykorzystać ten tryb głosowania do zabezpieczenia prac przed pojedynczym veto.
To nie był drobny techniczny trik
Zmiana trybu oznaczała odejście od jednej z najbardziej symbolicznych zasad dawnej kultury politycznej. Zwolennicy jednomyślności uważali, że większość nie powinna narzucać prawa wolnemu obywatelowi. Konfederacja przyjmowała odwrotną logikę: wspólnota może działać mimo mniejszościowego sprzeciwu. W XVIII w. coraz częściej uznawano, że bez tego państwo nie jest zdolne do przeprowadzenia reform.
Za Stanisława Augusta sejmy nie były zrywane w dawny sposób
Kronika Sejmowa wskazuje, że za panowania Stanisława Augusta żaden sejm nie został zerwany liberum veto. Znaczną część obrad zabezpieczano przez zawiązanie konfederacji. Nie oznacza to, że parlament stał się przez to całkowicie niezależny czy sprawny: obrady odbywały się w cieniu ogromnych wpływów Rosji i konfliktów wewnętrznych. Pokazuje jednak, że samo veto nie było już technicznie nieuniknione.
Sejm Czteroletni również zaczął jako skonfederowany
W 1788 r. Sejm Wielki został zawiązany pod węzłem konfederacji. Dzięki temu mógł obradować przez lata i podejmować uchwały większością bez ryzyka, że jeden poseł zakończy sesję. Ta proceduralna osłona była jednym z warunków powstania szerokiego programu reform zakończonego uchwaleniem Konstytucji 3 maja.
Konstytucja 3 maja poszła krok dalej
Ustawa Rządowa nie chciała jedynie stale korzystać z wyjątku konfederacyjnego. W rozdziale dotyczącym sejmu przyjęła zasadę większości i potępiła liberum veto oraz konfederacje jako narzędzia wcześniejszego paraliżu. Reforma próbowała więc przenieść skuteczną praktykę głosowania większościowego z trybu nadzwyczajnego do normalnego działania parlamentu.
Obejście veta nie rozwiązywało wszystkich problemów ustroju
Łatwo byłoby wyciągnąć wniosek, że wystarczyło skonfederować każdy sejm i kryzys państwa znikał. Tymczasem Rzeczpospolita mierzyła się także z niewystarczającymi dochodami, słabym aparatem wykonawczym, magnacką rywalizacją i presją sąsiadów. Konfederowanie obrad usuwało ważną blokadę proceduralną, ale nie likwidowało całego układu zależności politycznych. Jest jednak dowodem, że uczestnicy systemu rozumieli wadę veta i potrafili budować obejścia przed 1791 r.
Konfederowanie sejmu ujawniało paradoks reformy
Aby uratować parlament przed skutkami zasady uważanej przez wielu za część „złotej wolności”, reformatorzy korzystali z innej starej instytucji szlacheckiej — konfederacji. Nie trzeba było więc od razu importować obcego modelu ustrojowego. W samym prawie Rzeczypospolitej istniał tryb, w którym większość mogła podejmować wiążące decyzje. To miało znaczenie polityczne, bo przeciwnicy zmian nie mogli łatwo twierdzić, że każda większościowa procedura jest całkowicie obca rodzimej tradycji. Jednocześnie skonfederowany sejm nie był neutralnym technicznym rozwiązaniem. Konfederacje historycznie powstawały w sytuacjach nadzwyczajnych i mogły wiązać się z walką frakcyjną. Uczynienie z nich regularnej osłony parlamentu pokazywało, jak daleko zwykła procedura sejmowa przestała odpowiadać potrzebom państwa. Konstytucja 3 maja próbowała zakończyć ten paradoks: większość miała stać się normą, a nie wyjątkiem uruchamianym przez nadzwyczajny węzeł konfederacyjny. Z tego punktu widzenia reformy lat 1788–1791 nie były nagłym odkryciem, że głosowanie większościowe istnieje, lecz próbą przeniesienia już znanego mechanizmu do podstawowego trybu działania sejmu. Warto też oddzielić sprawność procedury od niezależności politycznej. Sejm może głosować większością, a jednocześnie znajdować się pod silną presją zewnętrzną. W XVIII w. oba zjawiska występowały jednocześnie. Konfederowanie obrad rozwiązywało techniczny problem veta, ale rosyjska ingerencja i przewaga sąsiadów ograniczały swobodę decyzji. Ocena reform wymaga więc dwóch pytań naraz: czy parlament potrafił podjąć uchwałę oraz w jakich warunkach politycznych tę uchwałę podejmował. Procedura większościowa była więc praktycznie sprawdzona.