Waze było warte Google nie tylko jako nawigacja, ale jako społeczność produkująca dane o drogach
Google kupiło Waze w 2013 r. za 969 mln dolarów. W dokumentach finansowych opisywało je jako aplikację nawigacyjną, której informacje o ruchu i zdarzeniach były napędzane danymi przesyłanymi przez społeczność użytkowników. To klucz do zrozumienia przewagi Waze. Sam algorytm wyznaczania trasy można rozwijać wewnętrznie, ale aktualna wiedza o korku, wypadku czy zamknięciu drogi zależy od ludzi znajdujących się właśnie na trasie. Duża liczba aktywnych kierowców tworzy więc zasób, którego konkurent nie może szybko skopiować.
Mapa i dane o ruchu to dwa różne produkty
Statyczna mapa mówi, gdzie istnieją drogi. Dobra nawigacja musi jednak wiedzieć, co dzieje się na nich teraz. Korki, wypadki, roboty i zamknięcia zmieniają optymalną trasę z minuty na minutę. Im więcej pojazdów przekazuje informacje o prędkości i zdarzeniach, tym lepiej system może oszacować rzeczywistą sytuację. Waze zbudowało przewagę właśnie wokół takiej żywej warstwy danych.
Użytkownik jest jednocześnie klientem i sensorem
Kierowca korzysta z aplikacji, aby ominąć korek, a jednocześnie jego ruch może pomagać systemowi wykrywać, gdzie ten korek się tworzy. Część użytkowników dodatkowo zgłasza zdarzenia i poprawia mapy. Powstaje niezwykły efekt sieciowy: większa liczba użytkowników nie tylko zwiększa popularność produktu, ale może bezpośrednio poprawiać jakość danych dostępnych dla wszystkich.
Google miało już własne mapy
Podobnie jak w przypadku YouTube, kupujący nie zaczynał od zera. Google Maps było dużą platformą mapową. Waze wnosiło jednak inną kulturę produktu i bardzo aktywną społeczność kierowców. Przejęcie dawało możliwość przyspieszenia rozwoju informacji drogowej bez próby przekonywania tych samych ludzi do porzucenia istniejącej aplikacji.
Cena pokazuje wartość niewidzialnego aktywa
Google wykazało 969 mln dolarów gotówkowej ceny przejęcia. Z rachunkowego punktu widzenia duża część kwoty została przypisana goodwill, czyli wartości, której nie dało się w prosty sposób rozłożyć na pojedyncze identyfikowalne aktywa. W platformach opartych na społeczności jest to intuicyjne: relacje użytkowników, marka i przyszłe synergie są realnie wartościowe, ale nie przypominają maszyny czy patentu z prostą ceną katalogową.
Danych nie można odtworzyć wstecz
Konkurent może dziś uruchomić nową aplikację i zacząć zbierać informacje o ruchu, ale nie uzyska automatycznie takiej samej gęstości sygnałów w każdym mieście. Najpierw potrzebuje kierowców, a kierowcy chcą produktu, który już daje dobre dane. To problem zimnego startu charakterystyczny dla platform danych. Kupując Waze, Google ominęło etap budowania tej społeczności od zera.
Przewaga danych jest dynamiczna
Patent można posiadać w szufladzie, ale dane o korkach starzeją się w ciągu minut. Dlatego moat Waze wymaga ciągłego użytkowania. Jeśli społeczność przestałaby korzystać z aplikacji, przewaga osłabłaby bardzo szybko. To ciekawa różnica między własnością intelektualną a network effects: prawo może trwać bez aktywności użytkowników, natomiast przewaga danych musi być codziennie odnawiana przez sieć.
Dane tworzą przewagę dopiero wtedy, gdy produkt potrafi je wykorzystać
Miliony zgłoszeń same w sobie nie są użyteczne, jeśli system nie potrafi odróżnić błędu od realnego zdarzenia, połączyć wielu sygnałów i szybko przeliczyć trasy. Waze potrzebowało więc jednocześnie społeczności oraz algorytmów przetwarzających jej aktywność. To ważna lekcja o data moat: samo posiadanie większej liczby rekordów w bazie nie gwarantuje przewagi. Dane muszą być aktualne, unikalne i wbudowane w pętlę, która poprawia produkt. W dobrym systemie lepsze dane przyciągają użytkowników, a większa liczba użytkowników generuje jeszcze lepsze dane. Dopiero taka zamknięta pętla jest trudna do skopiowania, bo konkurent musi równocześnie zbudować technologię i wystarczającą skalę uczestników.