Windows Phone utknął w klasycznej pułapce platformy: użytkownicy chcieli aplikacji, a twórcy aplikacji chcieli użytkowników
Dobry system operacyjny nie wystarcza, gdy telefon jest platformą dla usług innych firm. W maju 2013 roku Canalys sprawdził najpopularniejsze darmowe i płatne aplikacje na iOS i Androidzie w USA. Tylko 34% z tej zestawionej grupy było dostępnych w Windows Phone Store lub BlackBerry World. To ważniejsze niż sama liczba pozycji w sklepie: brak konkretnych popularnych aplikacji zmniejszał atrakcyjność telefonu, a mała baza użytkowników osłabiała zachętę dla twórców do inwestowania w kolejną wersję aplikacji. Windows Phone ilustruje „chicken-and-egg problem” platformy — trudność, której nie da się rozwiązać wyłącznie dopracowaniem interfejsu czy aparatu.
Nie liczy się liczba aplikacji, lecz te właściwe
Sklep z aplikacjami może reklamować dziesiątki lub setki tysięcy pozycji, a mimo to mieć problem. Użytkownik nie kupuje telefonu po to, by mieć dostęp do abstrakcyjnej liczby programów — chce konkretnych usług, których używają jego znajomi, bank, pracodawca, media czy dostawcy rozrywki. Canalys w 2013 roku zwracał uwagę właśnie na jakość i obecność najpopularniejszych tytułów, a nie na surową wielkość katalogu.
34% dobrze pokazuje problem, ale nie całą historię
Badanie Canalys dotyczyło określonego momentu i konkretnej próby: zagregowanych rankingów top 50 darmowych i top 50 płatnych aplikacji z Apple App Store i Google Play w Stanach Zjednoczonych. Według firmy tylko 34% z nich było wtedy dostępnych w którymkolwiek z dwóch rywalizujących sklepów — Windows Phone lub BlackBerry 10. Nie oznacza to, że 66% wszystkich aplikacji świata było niedostępnych. Pokazuje natomiast, że platformy walczące o trzecie miejsce miały lukę właśnie wśród programów o dużym znaczeniu konsumenckim.
Dlaczego luka sama się utrwala
Deweloper ma ograniczone zasoby. Jeśli iOS i Android dają dostęp do większości potencjalnych klientów, przygotowanie trzeciej wersji aplikacji może mieć niższy priorytet. Użytkownik z kolei widząc brak kilku kluczowych programów może wybrać telefon konkurencji. Mniejsza sprzedaż urządzeń jeszcze bardziej obniża ekonomiczną atrakcyjność tworzenia aplikacji. To sprzężenie zwrotne jest jedną z najważniejszych barier w biznesach platformowych.
Microsoft potrzebował ekosystemu, a nie tylko produktu
Microsoft inwestował w Windows Phone, współpracował z producentami, a Nokia uczyniła ten system swoim głównym kierunkiem smartfonowym. Jednak rywalizacja odbywała się na kilku rynkach jednocześnie: sprzętu, systemu, aplikacji, usług i uwagi deweloperów. Historia Windows Phone przypomina więc, że wejście na dojrzały rynek platform może wymagać przełamania przewagi zbudowanej przez innych uczestników ekosystemu, a nie tylko zaoferowania konkurencyjnej funkcji.
Platforma potrzebuje planu na przekroczenie masy krytycznej
Problem Windows Phone nie polegał na tym, że efekt sieciowy jest absolutny i nowy gracz nigdy nie może wejść. Nowe platformy potrafią rosnąć, jeśli dostarczą użytkownikom wystarczająco silny powód do zmiany oraz równocześnie obniżą koszt wejścia deweloperów. Mogą finansować aplikacje, dostarczać łatwe narzędzia portowania, gwarantować przychody lub samodzielnie tworzyć brakujące usługi. Microsoft podejmował różne takie działania, ale rynek iOS–Android miał już dużą skalę. To pokazuje znaczenie czasu: ta sama jakość produktu może mieć inną wartość, gdy rynek dopiero powstaje, i inną, gdy konkurenci zbudowali setki milionów relacji użytkownik–aplikacja.
Problem trzeciej platformy narasta wraz z koncentracją uwagi deweloperów
Deweloper może teoretycznie wspierać wiele systemów, ale każda kolejna wersja wymaga testów, aktualizacji, obsługi błędów i dostosowania do zmian API. Gdy dwie platformy obejmują zdecydowaną większość klientów, koszt trzeciej wersji musi zostać uzasadniony mniejszym potencjalnym przychodem. Dlatego „app gap” nie jest tylko kwestią napisania aplikacji raz. To wieloletnie zobowiązanie utrzymaniowe. Microsoft musiał przekonać firmy nie tylko do premiery programu na Windows Phone, lecz również do traktowania tej wersji jako produktu pierwszej klasy przez następne lata. Tego nie da się rozwiązać samą liczbą aplikacji w katalogu.