Dolina wyrzeźbiona przez lodowiec – Yosemite
Yosemite Valley nie zaczynała jako szeroka dolina o płaskim dnie. Przed zlodowaceniami rzeki wycinały w Sierra Nevada bardziej klasyczne, V-kształtne doliny. Kolejne lodowce wypełniały korytarz lodem, poszerzały go i pogłębiały, ścierając granit i odrywając bloki wzdłuż spękań. Powstał charakterystyczny profil U: strome ściany oraz szerokie, nadmiernie pogłębione dno. Po wycofaniu ostatniego lodowca w najgłębszej części utworzyło się jezioro, które później zostało wypełnione osadami. Dzisiejsza niemal płaska łąka na dnie ukrywa więc znacznie głębszą skalną nieckę — część pracy lodowca jest zasypana i niewidoczna.

Najpierw była dolina rzeczna
Sierra Nevada została wyniesiona i zaczęła być rozcinana przez rzeki na długo przed ostatnimi zlodowaceniami. Płynąca woda koncentruje erozję przede wszystkim w korycie, dlatego typowa górska dolina rzeczna ma profil zbliżony do litery V. Gdy klimat się ochłodził, śnieg zaczął gromadzić się na tyle długo, by tworzyć lodowce. Lód wykorzystał istniejące obniżenia jako gotowe trasy przepływu. Yosemite nie zostało więc stworzone od zera przez lodowiec; lód radykalnie przebudował starszy krajobraz rzeczny.
Lód szlifuje całą szerokością
Lodowiec wypełnia znaczną część doliny i styka się nie tylko z dnem, lecz także z jej bokami. Materiał skalny wmarznięty w lód działa jak papier ścierny, a zmiany ciśnienia i ruch wzdłuż spękań pomagają wyrywać duże bloki. W efekcie dno jest pogłębiane, a ściany cofają się i stają bardziej strome. National Park Service opisuje transformację dawnych kanionów rzecznych w szerokie U-kształtne doliny jako kluczowy etap tworzenia współczesnego Yosemite.
Granitowe spękania sterują kształtem ścian
Granit nie jest jednolitą masą. Naturalne spękania wyznaczają powierzchnie, wzdłuż których bloki mogą zostać odseparowane. Lodowiec wykorzystuje te gotowe linie, podobnie jak późniejsze obrywy skalne. Dlatego pionowe ściany takie jak El Capitan nie są po prostu gładkimi powierzchniami zeszlifowanymi przez lód. Ich dokładna geometria wynika ze współdziałania erozji lodowcowej z układem pęknięć odziedziczonych po chłodzeniu i odciążaniu granitu.
Pod łąkami ukrywa się pogłębiona niecka
Po ustąpieniu lodowca głęboko wyżłobione dno zostało częściowo zajęte przez jezioro. Strumienie przynosiły jednak piasek, muł i żwir, stopniowo wypełniając zbiornik. NPS wskazuje, że pod dzisiejszym płaskim dnem doliny może znajdować się bardzo gruba warstwa osadów. Oznacza to, że widoczna powierzchnia nie jest właściwym skalnym dnem wyciętym przez lodowiec. Najgłębsza część glacjalnej rzeźby jest schowana pod późniejszym wypełnieniem.
Po lodowcu pracę przejęła grawitacja
Gdy lód przestał podpierać i osłaniać strome ściany, granit pozostał wystawiony na wietrzenie i zmiany naprężeń. Yosemite regularnie doświadcza obrywów skalnych. Fragmenty odpadają wzdłuż spękań i gromadzą się u podstawy klifów, stopniowo poszerzając dno. Rzeka następnie transportuje drobniejszy materiał dalej. Dzisiejsza dolina jest więc produktem kilku kolejnych systemów: rzeki przed lodowcem, samego lodowca, jeziora i osadów po jego zniknięciu oraz współczesnych obrywów.
Zaokrąglone kopuły ponad doliną opowiadają inną część historii
Wysoko ponad dnem Yosemite znajdują się granitowe kopuły o zaokrąglonych powierzchniach, których nie można wyjaśnić wyłącznie bezpośrednim szlifowaniem przez lodowiec dolinny. Odciążenie granitu po usunięciu skał nad nim sprzyja powstawaniu łukowatych spękań równoległych do powierzchni i złuszczaniu kolejnych płatów. W jednym krajobrazie występują zatem równocześnie formy kontrolowane przez lód i przez reakcję masywnego granitu na zmianę ciśnienia. Yosemite jest szczególnie czytelne właśnie dlatego, że oba procesy można porównać na sąsiednich ścianach i kopułach.
Dno doliny nadal jest aktywną równiną rzeczną
Merced River meandruje dziś po osadach wypełniających polodowcową nieckę. Podczas powodzi przemieszcza piasek i żwir, podcina brzegi i tworzy nowe łachy. To bardzo inna skala procesu niż dawna praca lodowca, ale właśnie ona kształtuje powierzchnię, po której poruszają się współcześni odwiedzający. Monumentalne ściany i spokojna równina denna należą więc do dwóch różnych generacji rzeźby.