HistoriaWojny, bitwy i sztuka prowadzenia wojny

Pod Messines największa część ataku została przygotowana miesiące wcześniej dziesiątki metrów pod ziemią

Rankiem 7 czerwca 1917 r. pod Messines eksplodowało 19 wielkich min umieszczonych pod niemieckimi pozycjami. Ich przygotowanie nie było jednak krótkim dodatkiem do ofensywy. Tunnellerzy przez miesiące drążyli głębokie chodniki, ukrywali pracę przed przeciwnikiem i prowadzili podziemną walkę z niemieckimi kontrminami. Australian War Memorial opisuje prace trwające latami w niektórych sektorach i 19 detonacji poprzedzających natarcie. Pole bitwy, które na powierzchni wyglądało na statyczne, miało cały ukryty poziom, gdzie ofensywa była przygotowywana długo przed pierwszym ruchem piechoty.

Plan podziemnej miny Spanbroekmolen, jednej z instalacji przygotowanych przed bitwą pod Messines w 1917 roku.
Plan podziemnej miny Spanbroekmolen, jednej z instalacji przygotowanych przed bitwą pod Messines w 1917 roku.ViennaUK / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0 · CC BY-SA 4.0

Grzbiet dawał Niemcom ważną przewagę

Pozycje na Messines-Wytschaete Ridge dominowały nad otoczeniem i były silnie umocnione. Frontalne zdobywanie kolejnych linii kosztowałoby ogromne straty. Brytyjczycy postanowili stworzyć pod częścią obrony ładunki zdolne do jednoczesnego zniszczenia ważnych punktów.

Tunelowanie było długotrwałą operacją ukrytą

Nie wystarczy wykopać prostą dziurę kilka dni przed bitwą. Tunnellerzy musieli zejść odpowiednio głęboko, kierować chodniki w stronę pozycji, usuwać ziemię bez zdradzania skali prac i wentylować przestrzeń. Niektóre galerie powstawały długo przed samą ofensywą.

Przeciwnik także kopał

Niemcy wiedzieli, że podziemna wojna istnieje, więc drążyli kontrminy i próbowali wykrywać brytyjskie chodniki. Tunnellerzy mogli słyszeć pracę drugiej strony przez grunt. W niektórych miejscach dochodziło do wysadzania tuneli przeciwnika jeszcze przed główną bitwą.

Ładunki miały stworzyć jednoczesny szok

Krótko po 3 rano 19 min eksplodowało wzdłuż frontu. Australian War Memorial podaje ogromne straty po stronie niemieckiej i wskazuje, że detonacje poprzedziły skoordynowane natarcie piechoty wspierane artylerią.

Sukces wymagał natychmiastowego wykorzystania

W przeciwieństwie do Bitwy pod Kraterem, Messines jest przykładem, w którym eksplozje były częścią szerzej przygotowanej operacji. Piechota miała konkretne cele, artyleria wspierała jej ruch, a ograniczony charakter ofensywy pozwalał skonsolidować zdobyty grzbiet.

Największa praca ofensywy była niewidoczna

Żołnierz po drugiej stronie mógł miesiącami obserwować pozornie ten sam front, nie wiedząc, że pod nim rośnie infrastruktura przyszłej bitwy. Messines pokazuje, że przygotowanie pola walki nie zawsze odbywa się tam, gdzie przeciwnik patrzy.


Nie wszystkie przygotowane miny zostały zdetonowane, a część ładunków pozostała pod ziemią po wojnie. To dobrze pokazuje skalę i trwałość inżynierii: infrastruktura ofensywy mogła przetrwać samą operację przez dziesięciolecia. Podziemne chodniki nie znikały wraz z przesunięciem frontu i pozostawały materialnym śladem planu, którego przeciwnik często nie widział.

Messines jest też kontrastem dla Krateru pod Petersburgiem. W obu przypadkach technika stworzyła wyrwę przez eksplozję pod pozycją. Różnica leżała w integracji z resztą planu: artylerią, celami piechoty i konsolidacją. To pozwala zobaczyć, że ta sama kategoria technologii może prowadzić do całkiem innego wyniku zależnie od organizacji użycia.


Podziemna skala operacji wymagała również ogromnej tajemnicy. Wystarczyłoby, aby przeciwnik wykrył kluczowy tunel i wysadził go wcześniej, by miesiące pracy zostały stracone. Saperzy walczyli więc nie tylko z gruntem, lecz z ryzykiem ujawnienia. Cisza, kontrola urobku i maskowanie wejść były częścią bezpieczeństwa operacji.

Największą wartością eksplozji nie była więc sama liczba ofiar, lecz chwilowa zmiana warunków na powierzchni: zniszczone punkty oporu, szok i otwarcie drogi piechocie. Mina była początkiem sekwencji, nie jej końcem. Messines pokazuje, jak techniczny efekt staje się wartościowy dopiero po połączeniu z natychmiastowym działaniem innych rodzajów wojsk.

Cały efekt zależał od tego, by miesiące ukrytej pracy zostały zamienione w kilka minut przewagi na powierzchni.

Podziemny front wymagał ciszy jako narzędzia

Tunneller nie tylko kopał. Musiał ograniczać hałas, aby przeciwnik nie wykrył kierunku prac, i jednocześnie nasłuchiwać dźwięków drugiej strony. W niektórych sektorach używano specjalistycznych metod odsłuchu gruntu. To tworzyło zupełnie inną kulturę walki niż na powierzchni: pojedyncze uderzenie kilofa mogło zdradzić położenie tunelu, a cisza mogła być cenniejsza niż tempo kopania. Messines jest więc nie tylko historią wielkich eksplozji, lecz także miesięcy bardzo powolnej wojny akustycznej, w której przeciwnicy próbowali słyszeć się przez ziemię.

#I wojna światowa#Messines#miny#saperzy#tunnellerzy#wojna podziemna
Źródła i weryfikacja
Otrzymuj codzienne losowe ciekawostki