Pod Midway zwycięstwo przyszło z chaosu kilku źle zsynchronizowanych ataków — i nie dlatego, że Japończycy byli „pięć minut od startu”
Midway w czerwcu 1942 r. jest jednym z najlepszych przykładów, jak zwiad, timing i przypadkowa zbieżność działań potrafią stworzyć efekt większy niż plan. Amerykańskie grupy lotnicze nie zaatakowały jako idealnie skoordynowana fala. Eskadry torpedowe dotarły wcześniej i poniosły katastrofalne straty, ale zmusiły japońskie myśliwce do walki nisko. Niedługo później bombowce nurkujące z Enterprise i Yorktown pojawiły się nad lotniskowcami i w kilka minut ciężko uszkodziły trzy z nich. Nowsze badania odrzucają jednak popularny obraz japońskich pokładów wypełnionych gotowymi do startu samolotami uderzeniowymi; duża część przygotowań odbywała się w hangarach.
Wywiad dał Amerykanom szansę, ale nie gwarancję
Amerykanie dzięki złamanym elementom japońskiej komunikacji wiedzieli, że Midway jest celem i mogli ustawić lotniskowce do zasadzki. To ogromna przewaga operacyjna, lecz wciąż trzeba było odnaleźć poruszającą się flotę na oceanie i doprowadzić do niej własne samoloty w odpowiednim czasie.
Amerykańskie grupy rozpadły się w drodze
U.S. Navy opisuje, że duża część samolotów leciała w kilku nieskoordynowanych grupach, a część obrała kierunki, które mogły w ogóle minąć japońskie lotniskowce. Bitwa nie była wykonaniem jednego perfekcyjnego planu. Była serią lokalnych decyzji, błędów nawigacyjnych i poszukiwań.
Eskadry torpedowe zapłaciły ogromną cenę
Devastatory atakowały nisko i kolejno. Japońskie Zero oraz artyleria przeciwlotnicza zniszczyły większość z nich, a torpedy nie osiągnęły decydujących trafień. Z punktu widzenia samych eskadr był to niemal całkowity taktyczny niepowodzenie.
Ich obecność zmieniła jednak położenie obrony
Walki z samolotami torpedowymi ściągały część japońskich myśliwców na małą wysokość i zmuszały lotniskowce do manewrów. Gdy bombowce nurkujące pojawiły się wysoko nad zespołem, obrona powietrzna nie była ustawiona idealnie do ich przechwycenia.
Bombowce nurkujące trafiły w krytycznym momencie
Około 10:20–10:25 samoloty z Enterprise i Yorktown rozpoczęły ataki na Akagi, Kaga i Soryu. W krótkim czasie wszystkie trzy zostały trafione i ogarnięte pożarami. Pożary były szczególnie niebezpieczne, bo w hangarach znajdowały się samoloty, paliwo i uzbrojenie związane z intensywnymi operacjami lotniczymi.
Mit „pięciu minut do startu” jest zbyt piękny
Przez dziesięciolecia popularna narracja opisywała japońskie pokłady pełne uzbrojonych i zatankowanych samolotów gotowych do startu w chwili ataku. Nowsza analiza dokumentów japońskich i zdjęć wskazuje, że większość samolotów uderzeniowych znajdowała się w hangarach, a nie ustawiona na pokładach. To nadal była bardzo niebezpieczna konfiguracja, ale inna niż słynna scena.
Midway pokazuje emergencję na polu walki
Żadna amerykańska eskadra nie musiała planować, że własna katastrofa stworzy okno dla innej. Efekt powstał z nakładających się działań w czasie. To przypomina, że w walce złożony rezultat może wynikać z lokalnych wydarzeń, których nikt nie kontroluje w całości.
Nie należy też przeceniać prostego wyjaśnienia, że eskadry torpedowe „celowo poświęciły się”, aby ściągnąć myśliwce w dół. Ich załogi próbowały naprawdę trafić japońskie lotniskowce. Korzystny efekt dla bombowców nurkujących był emergentny, nie wcześniej uzgodniony jako świadoma ofiara. To czyni historię bardziej, a nie mniej ciekawą: rezultat powstał z działań wykonywanych dla innych lokalnych celów.
Midway pokazuje też ograniczenia dowodzenia lotnictwem pokładowym przed erą cyfrową. Samoloty miały skończone paliwo, niepełne informacje o pozycji ruchomego celu i ograniczoną łączność. Nawet po wysłaniu wielkiego nalotu dowódca nie kontrolował już dokładnie, gdzie znajduje się każda grupa. Bitwa była więc problemem nawigacji i czasu równie mocno jak liczby samolotów.
Decydujące minuty były też wynikiem ograniczeń cyklu lotniczego lotniskowca. Samoloty trzeba odzyskać, zatankować, uzbroić, przesunąć w hangarze i ustawić do startu. Lotniskowiec nie jest pasem startowym działającym bez przerwy; jest skomplikowaną maszyną produkcyjną z kolejkami i zależnościami. Midway pokazuje, jak groźne jest trafienie właśnie w czasie intensywnej obsługi lotniczej.
Zwiad jest użyteczny tylko wtedy, gdy informacja dotrze na czas. Midway pokazuje też ograniczenia rozpoznania. Samolot zwiadowczy może zauważyć flotę, ale meldunek musi zostać poprawnie sformułowany, przesłany, zrozumiany i wykorzystany do skierowania własnych samolotów. Każdy etap zabiera minuty. Japońskie opóźnienia w identyfikacji amerykańskich lotniskowców i amerykańskie problemy z odnalezieniem zespołu Nagumo pokazują tę samą zasadę: posiadanie sensorów nie oznacza automatycznie posiadania przewagi. Decyduje cały łańcuch od wykrycia do działania.