SMART Tunnel jest drogą, którą podczas wielkiej powodzi celowo zalewa się wodą
Kuala Lumpur ma tunel, którego funkcje pozornie się wykluczają: na co dzień część przekroju służy samochodom, ale podczas największych ulew ten sam korytarz staje się kanałem przeciwpowodziowym. System SMART pracuje w kilku trybach. Przy umiarkowanym wezbraniu woda płynie dolną częścią tunelu, a ruch drogowy może trwać. Przy dużej powodzi samochody są ewakuowane, wodoszczelne bramy zamykają część drogową, a w trybie najwyższym woda przepływa również przez poziomy normalnie zajęte przez jezdnię. Po zdarzeniu tunel trzeba opróżnić, oczyścić, skontrolować i dopiero ponownie otworzyć. To radykalne odwrócenie typowego projektowania: zamiast za wszelką cenę chronić tunel przed wodą, konstrukcja została zaprojektowana tak, by bezpiecznie ją przyjąć.
Jeden tunel rozwiązuje dwa problemy miasta
Centrum Kuala Lumpur zmaga się zarówno z korkami, jak i gwałtownymi powodziami po intensywnych opadach. SMART — Stormwater Management and Road Tunnel — połączył funkcję transportową z systemem odprowadzania nadmiaru wody z rzek Klang i Ampang. W normalnych warunkach środkowy odcinek tunelu działa jako płatna trasa drogowa. Pod nim pozostaje przestrzeń hydrotechniczna zdolna przejąć część przepływu. Takie połączenie wykorzystuje kosztowną podziemną przestrzeń przez większą część roku zamiast utrzymywać ogromny kanał pusty tylko na rzadkie wezbrania.
Tryb 2 pozwala prowadzić wodę pod samochodami
Operator SMART opisuje kilka poziomów działania. W trybie umiarkowanej powodzi nadmiar wody jest kierowany przez dolne kanały tunelu, podczas gdy część drogowa pozostaje otwarta. Warunkiem jest kontrola przepływu i poziomów, tak aby infrastruktura przeznaczona dla pojazdów pozostawała odizolowana. System monitoringu hydrologicznego i automatyczne bramy są więc częścią bezpieczeństwa drogowego. Kierowca może jechać tunelem, pod którym w tym samym czasie odbywa się kontrolowany transport wody powodziowej.
Przy dużej powodzi droga staje się kanałem
Gdy prognozowany przepływ przekracza określone wartości, system przechodzi do trybu 3: ruch drogowy jest ewakuowany i tunele są zamykane. Jeśli intensywna ulewa trwa dalej, aktywowany jest tryb 4. Wtedy woda może popłynąć również przez przestrzeń drogową. Wodoszczelne bramy odcinają wjazdy i chronią części systemu, które nie mogą zostać zalane. To wymaga niezawodnej procedury usunięcia wszystkich pojazdów, ponieważ po otwarciu drogi dla przepływu nie istnieje możliwość dalszego współużytkowania jej przez ludzi.
Po powodzi tunel nie może zostać otwarty od razu
Woda powodziowa niesie muł, odpady i zanieczyszczenia. Po przejściu wezbrania tunel trzeba opróżnić i oczyścić, sprawdzić instalacje elektryczne, wentylację, oznakowanie, bariery i nawierzchnię. Operator podaje, że po pełnym wykorzystaniu drogi do transportu powodziowego ponowne otwarcie może nastąpić w ciągu kilku dni. W projekcie trzeba więc uwzględniać nie tylko samo zalanie, ale również szybki powrót do funkcji transportowej. Materiały i urządzenia w strefie zalewowej muszą być dobrane z myślą o cyklicznym kontakcie z wodą.
Wielofunkcyjność wymaga bardziej skomplikowanej eksploatacji
SMART nie jest zwykłym tunelem drogowym z dodatkowym odpływem. Jego obsługa łączy monitoring ruchu, prognozy hydrologiczne, sterowanie bramami, wentylację, ewakuację i oczyszczanie po powodzi. Zyskiem jest możliwość wykorzystania jednej wielkiej inwestycji do dwóch potrzeb miasta; kosztem — konieczność bardzo precyzyjnych procedur przełączania funkcji. To dobry przykład inżynierii systemowej: najciekawsza cecha obiektu nie tkwi w pojedynczym elemencie betonu, lecz w sposobie, w jaki cała infrastruktura zmienia rolę zależnie od warunków.
Najbardziej niezwykły jest moment zmiany funkcji
W zwykłej infrastrukturze projektuje się stały tryb działania, a sytuację awaryjną traktuje jako odstępstwo. SMART ma kilka pełnoprawnych konfiguracji roboczych, pomiędzy którymi musi bezpiecznie przechodzić. Najbardziej krytyczne są właśnie przejścia: potwierdzenie ewakuacji pojazdów, zamknięcie bram i dopiero potem skierowanie wody. To pokazuje, że w systemie wielofunkcyjnym procedura przełączenia może być równie ważna jak wytrzymałość samego tunelu.