Kapadocja w środkowej Turcji jest pełna stożków i skalnych wież nazywanych „bajkowymi kominami”. Ich początkiem były potężne epizody wulkaniczne, które od późnego miocenu pokrywały region grubymi warstwami popiołu i innych osadów piroklastycznych. Po ich scementowaniu powstały skały o różnej odporności. Woda zaczęła rozcinać płaskowyże wzdłuż spękań, a miększe warstwy niszczały szybciej niż twardsze. Tam, gdzie odporniejsza skała tworzy „kapelusz”, może przez długi czas chronić węższy trzon pod sobą. Gdy kapelusz zniknie, komin zaczyna niszczeć znacznie szybciej. To krajobraz, w którym wulkanizm dostarczył materiału, ale jego fantastyczne kształty wyrzeźbiła przede wszystkim erozja.
Kummakivi w Finlandii wygląda tak, jakby wielotonowy blok ktoś precyzyjnie ustawił na małej skalnej podstawie. W rzeczywistości jest głazem narzutowym pozostawionym przez lądolód. Saimaa Geopark podaje, że ma około 7 × 4 × 5 metrów, a z podłożem styka się na powierzchni zaledwie około pół metra kwadratowego. Lądolód przetransportował blok, a podczas zaniku pokrywy lodowej osadził go na wygładzonym przez lód skalnym garbie. Okolica wynurzyła się spod lodu około 11 500 lat temu. Kummakivi nie utrzymuje się dzięki żadnej niezwykłej sile: środek ciężkości znajduje się nad obszarem podparcia, a chropowatość i geometria kontaktu zapewniają stabilność. Zdumiewające położenie jest pamiątką po ruchu lodu, nie dziełem człowieka.
Uluru w środkowej Australii ma około 348 metrów wysokości nad otaczającą równiną i 9,4 kilometra obwodu, ale jego najbardziej niezwykła cecha ukrywa się w strukturze skały. Jest zbudowane z arkozy — gruboziarnistego piaskowca bogatego w skaleń. Materiał został około pół miliarda lat temu wyniesiony z erodujących gór, osadzony w potężnym wachlarzu u ich podnóża, pogrzebany i scementowany. Późniejsze ruchy tektoniczne przechyliły warstwy niemal pionowo. Dzisiejsze Uluru jest jedynie odsłoniętym fragmentem znacznie większego ciała skalnego ciągnącego się pod powierzchnią. Charakterystyczna czerwień też jest powierzchniowa: żelazo w minerałach utlenia się jak rdza, podczas gdy świeża arkoza w głębi ma bardziej szary kolor.
Ostre turnie Dolomitów wyglądają jak krajobraz stworzony wyłącznie przez wypiętrzenie Alp, ale duża część budujących je skał zaczęła powstawać znacznie wcześniej na dnie ciepłego morza. W triasie rozwijały się tu rozległe platformy węglanowe i budowle rafowe, oddzielone głębszymi basenami. Organizmy morskie, osady wapienne i chemiczne procesy tworzyły masywne skały węglanowe. Dopiero później ruchy tektoniczne wyniosły je wysoko w Alpach, a erozja, mróz i lodowce wyrzeźbiły pionowe ściany oraz samotne wieże. Dlatego wysokogórskie szczyty mogą zawierać zapis płytkiego tropikalnego morza — dzisiejszy krajobraz jest połączeniem pradawnego środowiska morskiego i znacznie młodszej historii gór.
Belogradchik w północno-zachodniej Bułgarii otaczają czerwone i żółtawe wieże, iglice oraz ściany skalne, którym od stuleci nadawano nazwy przypominające ludzi, zwierzęta i budowle. Formy powstały w grubych osadach zlepieńców i piaskowców. Materiał został z czasem scementowany, spękany i wyniesiony, a następnie przez miliony lat selektywnie niszczony przez wodę, mróz, wiatr i grawitację. Różna odporność warstw sprawiła, że jedne fragmenty zniknęły, a inne zostały jako samotne baszty. Czerwone barwy wiążą się z obecnością związków żelaza. Skały są tak naturalnie obronne, że ludzie włączyli je później w system twierdzy Belogradchik — geologia dosłownie stała się częścią architektury.
Devils Tower w Wyoming wznosi się ponad otaczający krajobraz jak ogromna wiązka kamiennych słupów. Skała jest fonolitowym porfirem powstałym z magmy, która zastygła pod powierzchnią Ziemi. Podczas chłodzenia kurczyła się i popękała, tworząc wyjątkowo wielkie spękania kolumnowe. Później znacznie miększe skały osadowe otoczenia zostały usunięte przez erozję i odsłoniły odporną intruzję. Geolodzy dobrze znają te elementy historii, ale dokładny kształt pierwotnego ciała magmowego nadal jest przedmiotem dyskusji — proponowano m.in. płytką intruzję, pozostałość lakolitu lub strukturę związaną z dawnym systemem wulkanicznym. Devils Tower jest więc świetnym przykładem miejsca, którego główny mechanizm znamy, choć część szczegółów zatarła sama erozja.
Na Camas Prairie w Montanie teren pokrywają równoległe wały przypominające zmarszczki piasku na dnie strumienia — tylko że ich odstępy dochodzą do setek metrów, a wysokość niektórych form do kilkunastu metrów. To gigantyczne ripplemarki prądowe utworzone podczas katastrofalnych powodzi związanych z opróżnianiem lodowcowego jeziora Missoula pod koniec epoki lodowej. Ogromne masy wody pędziły przez doliny z prędkością i głębokością nieporównywalną ze zwykłymi rzekami, przemieszczając żwir i głazy. Gdy przepływ układał materiał w wielkie fale denne, powstał wzór będący powiększoną wersją form znanych z plaży czy koryta potoku. Krajobraz przechował więc skalę przepływu, którego człowiek nigdy nie obserwował bezpośrednio.
Karlu Karlu w australijskim Terytorium Północnym wygląda jak miejsce, do którego ktoś przywiózł setki olbrzymich, zaokrąglonych głazów i poukładał je w stosy. Tymczasem kluczowa część ich historii wydarzyła się na miejscu. Magma zastygła głęboko pod warstwami piaskowca, tworząc granit poprzecinany pionowymi i poziomymi spękaniami. Woda przenikała szczelinami i chemicznie osłabiała skałę, najszybciej zaokrąglając narożniki i krawędzie bloków. Gdy późniejsza erozja usunęła zwietrzały materiał i dawną pokrywę skalną, ujawniły się wielkie zaokrąglone rdzenie granitu. Niektóre stoją dziś jeden na drugim w pozornie niemożliwej równowadze — ale są pozostałościami znacznie większej masy granitowej, której większość nadal znajduje się pod ziemią.
Słynne wieże Torres del Paine w Patagonii odsłaniają skały magmowe, które pierwotnie krzepły pod powierzchnią Ziemi. Około 12–13 milionów lat temu magma wdarła się pomiędzy starsze skały osadowe i utworzyła złożoną intruzję granitową. Nie wypłynęła jako lawa: stygła w skorupie, tworząc duże kryształy. Późniejsze wypiętrzenie i erozja zdjęły nadkład, a lodowce wielokrotnie żłobiły doliny i podcinały masyw, pozostawiając ostre granitowe iglice. Charakterystyczne ciemne partie na niektórych szczytach to pozostałości starszych skał osadowych nad granitem. Dzisiejszy krajobraz pokazuje więc przekrój przez dawną komorę magmową, odsłonięty i wyrzeźbiony przez lodowce.
Wave Rock w zachodniej Australii ma około 14 metrów wysokości i wygląda jak ogromna fala, która zastygła tuż przed załamaniem. Formacja jest jednak fragmentem bardzo starego granitowego masywu Hyden Rock, a jej kształt nie został wyrzeźbiony przez ocean. Za charakterystyczne podcięcie odpowiada długotrwałe wietrzenie skały, szczególnie intensywne w strefie blisko dawnej powierzchni gruntu, gdzie wilgoć i procesy chemiczne osłabiały granit. Późniejsza erozja usunęła zwietrzały materiał i odsłoniła wklęsłą ścianę. Kolorowe pionowe smugi są dodatkowo tworzone przez minerały przenoszone po skale przez spływającą wodę. „Fala” jest więc profilem dawnego wietrzenia, a nie skamieniałą morską bryzą.
Goblin Valley w Utah jest wypełniona tysiącami niewielkich skalnych postaci o szerokich „głowach” i cienkich podstawach. To hoodoo wyrzeźbione głównie w piaskowcach i mułowcach formacji Entrada. Skała nie ma wszędzie tej samej odporności: twardsze fragmenty i lepiej scementowane warstwy chronią materiał poniżej, podczas gdy deszcz, spływ wody, mróz, wiatr i grawitacja szybciej usuwają otoczenie. Spękania dzielą większe ściany na bloki, które z czasem stają się osobnymi figurami. „Goblin” nie jest więc rzeźbą zbudowaną od dołu, lecz chwilowym etapem rozpadu większej warstwy skalnej. Każda figura istnieje tylko dopóty, dopóki różnica odporności pozwala jej przetrwać szybciej niszczejące otoczenie.
Grobla Olbrzyma w Irlandii Północnej wygląda jak ogromna kamienna mozaika: około 40 tysięcy bazaltowych kolumn styka się ze sobą jak elementy bruku. Powstały około 60 milionów lat temu, gdy rozległe potoki lawy stygły i kurczyły się. Narastające naprężenia powodowały pękanie skały, a szczeliny rozchodziły się w regularnej sieci. Najczęstszy jest układ zbliżony do sześciokątów, ponieważ trzy pęknięcia spotykające się pod kątem około 120° skutecznie rozładowują naprężenia, choć w naturze występują również kolumny o innej liczbie boków. Dzisiejszy „bruk” odsłoniło morze, wycinając fragment dawnego potoku lawowego i pokazując przekrój przez jego niezwykle uporządkowaną strukturę.
Na plaży Koekohe w Nowej Zelandii leżą wielkie, niemal kuliste głazy Moeraki, niektóre osiągające około dwóch metrów i więcej średnicy. Ich kształt nie powstał wskutek długiego obtaczania przez fale. To konkrecje, które rosły wewnątrz morskiego mułu jeszcze zanim osad zamienił się w twardą skałę. Woda porowa przenosiła rozpuszczony węglan wapnia, który wytrącał się wokół lokalnego jądra i cementował osad we wszystkich kierunkach. Duże konkrecje rozwijały się przez miliony lat. Później miększy otaczający mułowiec został odsłonięty i rozmyty przez morze, a twarde kule wypadły ze skały na plażę. Pęknięte okazy pokazują wewnętrzną sieć szczelin wypełnionych później kryształami kalcytu.
Tsingy de Bemaraha na Madagaskarze to krasowy labirynt zbudowany z wapiennych ostrzy, iglic i grzbietów, miejscami tworzących niemal nieprzebyty „las kamienia”. Woda deszczowa, wzbogacona w dwutlenek węgla, przez długi czas rozpuszczała wapienie wzdłuż spękań. Szczeliny pogłębiały się w korytarze i wąwozy, a między nimi pozostawały coraz cieńsze żebra o ostrych krawędziach. IUGS opisuje ten krajobraz jako wyjątkowy przykład intensywnego krasowienia, z wysokimi wapiennymi szczytami i głębokimi rozcięciami. Tsingy pokazuje, że rozpuszczanie nie musi tworzyć tylko jaskiń: przy odpowiedniej strukturze skały może przekształcić powierzchnię w monumentalną, trójwymiarową sieć kamiennych noży.
Nad syberyjską Leną ciągną się kilometrami szeregi wapiennych filarów, miejscami wznoszących się około stu metrów ponad rzekę, a w niektórych partiach jeszcze wyżej. Lena Pillars nie są po prostu klifem pociętym przez samą rzekę. Skały zostały gęsto spękane, a skrajnie kontynentalny klimat Jakucji sprawia, że woda wielokrotnie zamarza i rozmarza w szczelinach. Rozsadzanie mrozowe poszerza pęknięcia, głębokie żleby oddzielają kolejne skalne baszty, a rzeka usuwa materiał u podstawy stoków i podtrzymuje strome zbocza. Co więcej, wieże są zbudowane z kambryjskich skał węglanowych zawierających wyjątkowy zapis wczesnej ewolucji zwierząt. Ten sam krajobraz łączy więc ekstremalny mróz z dawnym tropikalnym morzem.
Bryce Canyon w Utah wbrew nazwie nie jest pojedynczym kanionem wyrzeźbionym przez rzekę. To zespół ogromnych, misowatych amfiteatrów wcinających się w krawędź płaskowyżu Paunsaugunt i wypełnionych największym na świecie skupiskiem hoodoo — smukłych iglic skalnych. Około 50 milionów lat temu osady jezior i równin zalewowych utworzyły warstwy wapieni, dolomitów, mułowców i piaskowców formacji Claron. Po wypiętrzeniu woda zaczęła wykorzystywać spękania. Na wysokości Bryce częste cykle zamarzania i rozmarzania rozsadzają skałę, a lekko kwaśny deszcz rozpuszcza węglany. Ściana płaskowyżu przechodzi kolejno w żebra, okna i odizolowane hoodoo, które w końcu także się rozpadają.
Đavolja Varoš w Serbii tworzy ponad dwieście smukłych ziemno-skalnych wież, z których wiele nosi na szczycie ciemny głaz przypominający kapelusz. Filary powstały w materiale związanym z dawną aktywnością wulkaniczną: luźniejsze osady i zwietrzelina są stosunkowo łatwo rozmywane, ale duże bloki andezytu chronią znajdujący się bezpośrednio pod nimi materiał przed deszczem. Otoczenie obniża się więc szybciej, a pod „parasolem” pozostaje kolumna. Gdy głaz spadnie, nieosłonięty filar szybko zaczyna niszczeć. Krajobraz jest dynamiczny: stare wieże znikają, a erozja tworzy nowe. Nazwa „Diabelskie Miasto” brzmi fantastycznie, ale mechanizm jest bardzo czytelnym przykładem selektywnej ochrony przed erozją.
Shilin w chińskiej prowincji Yunnan jest jednym z najbardziej spektakularnych „kamiennych lasów” świata: z ziemi wyrastają gęsto ustawione wapienne ostrza, płyty i wieże przypominające pnie oraz korony skamieniałego boru. Formy są przykładem krasu, czyli rzeźby rozwijanej m.in. przez rozpuszczanie skał węglanowych. Woda deszczowa pochłania dwutlenek węgla, staje się lekko kwaśna i wnika w spękania wapienia. Przez ogromny czas szczeliny poszerzały się, a materiał pomiędzy nimi był obniżany i usuwany. UNESCO podkreśla, że ewolucja kamiennych lasów Shilin przebiegała epizodycznie przez około 270 milionów lat. Dzisiejsze iglice są zatem rezultatem wielu faz odsłaniania, rozpuszczania i erozji, a nie jednego okresu „rzeźbienia”.
Wulingyuan w chińskiej prowincji Hunan wygląda jak las zbudowany ze skały: na obszarze wpisanym na listę UNESCO wznosi się ponad 3000 wąskich filarów i skalnych szczytów z kwarcowego piaskowca, wiele z nich ma ponad 200 metrów wysokości. Nie powstały przez „wyrastanie” pionowych kolumn. Są resztkami znacznie bardziej zwartego masywu, który przez miliony lat był rozcinany wzdłuż spękań i uskoków przez wodę, wietrzenie oraz erozję. Badania z użyciem izotopów kosmogenicznych wskazują, że kluczowe jest cofanie się pionowych ścian: doliny poszerzają się, a pomiędzy nimi pozostają coraz smuklejsze fragmenty piaskowca. W efekcie erozja nie tylko niszczy krajobraz — potrafi też stworzyć jedną z najbardziej niezwykłych form rzeźby na Ziemi.
Painted Hills w Oregonie wyglądają jak wzgórza pomalowane szerokimi czerwonymi, złotymi i ciemnymi pasami, ale ich kolory są zapisem dawnych środowisk. Skały należą do osadów John Day Fossil Beds, w których znajdują się liczne paleogleby — skamieniałe profile glebowe powstające w kolejnych warunkach klimatycznych. Czerwone odcienie wiążą się m.in. z silnie utlenionymi związkami żelaza, a jaśniejsze i ciemniejsze warstwy powstawały przy innym składzie osadu, drenażu i warunkach glebotwórczych. Popiół wulkaniczny dostarczał materiału, który z czasem przeobrażał się w gleby i skały. Dzisiaj erozja odsłania ten zapis warstwa po warstwie, dzięki czemu wzgórza są jednocześnie krajobrazem i archiwum dawnego klimatu.
Badlands w Dakocie Południowej wygląda jak skalny labirynt z innej planety, choć powstał z dość prostego połączenia: długiego odkładania miękkich warstw i stosunkowo szybkiej erozji. Osady gromadziły się przez dziesiątki milionów lat w morzu, rzekach, równinach zalewowych i środowiskach pokrywanych popiołem wulkanicznym. Około pół miliona lat temu rzeki Cheyenne i White zaczęły intensywnie wcinać się w te słabo zwięzłe warstwy. Deszcz i spływ powierzchniowy rozcięły zbocza na tysiące żlebów, grzbietów i iglic. National Park Service szacuje lokalne tempo erozji na około cal rocznie — niezwykle dużo jak na skałę. Badlands są więc krajobrazem spektakularnym właśnie dlatego, że geologicznie szybko znika.
Montserrat pod Barceloną tworzy labirynt zaokrąglonych wież, iglic i pionowych ścian, choć skała budująca masyw to przede wszystkim zlepieniec — naturalny „beton” z otoczaków spojonych drobniejszym materiałem. Osady te powstały w trzeciorzędzie w ogromnych stożkach napływowych u podnóża rosnących gór. Po scementowaniu zostały wyniesione i poprzecinane gęstą siecią pionowych spękań. Woda wnikała w szczeliny i stopniowo je poszerzała, a bardziej miękkie i słabiej związane fragmenty były usuwane szybciej. Charakterystyczne zaokrąglone monolity Montserrat nie są więc dziełem jednego gwałtownego wydarzenia, lecz efektem różnicowej erozji działającej na grubą warstwę konglomeratu podzieloną naturalnymi pęknięciami.
Half Dome w Yosemite rzeczywiście wygląda jak granitowa kopuła przecięta na pół, ale jej pionowa ściana nie jest blizną po jednorazowym odpadnięciu idealnej drugiej połowy. Granit zastygł głęboko pod ziemią, a po usunięciu nadkładu rozszerzał się i pękał w charakterystyczne arkusze. Jedna strona masywu została dodatkowo wyznaczona przez niemal pionowy system spękań. Lodowce przepływające przez Yosemite wykorzystywały tę słabość i pogłębiały dolinę, pozostawiając stromą ścianę, podczas gdy zaokrąglony grzbiet rozwijał się przez złuszczanie granitu i dalsze wietrzenie. Nazwa Half Dome dobrze opisuje sylwetkę, ale mechanizm jest wieloetapową historią pęknięć, erozji i lodu.
Struktura Richat w Mauretanii tworzy na Saharze koncentryczne pierścienie o średnicy około 40 kilometrów i z orbity wygląda niemal jak ogromna tarcza. Przez pewien czas jej regularny kształt skłaniał do interpretacji jako krateru uderzeniowego, lecz badania geologiczne wskazują na inną historię. Richat jest głęboko zerodowaną kopułą geologiczną, w której wyniesione warstwy skał zostały przecięte przez erozję. Warstwy o różnej odporności niszczały w różnym tempie, tworząc naprzemienne pierścieniowe grzbiety i obniżenia. W strukturze występują też skały magmowe związane z dawną aktywnością pod powierzchnią. „Oko” jest więc przekrojem przez wnętrze dawnej kopuły, ujawnionym przez miliony lat denudacji.
Bungle Bungle w australijskim Parku Narodowym Purnululu wygląda jak ogromne skupisko pasiastych uli z kamienia. Stożki są zbudowane z dewońskiego piaskowca kwarcowego, a erozja przez około 20 milionów lat pocięła masyw na setki stromych wież. Najbardziej niezwykłe są regularne czarne i pomarańczowe pasy. Ciemne strefy nie są po prostu warstwami „czarnej skały”: ich powierzchnie pokrywają biokrusty zawierające cyjanobakterie, które dobrze rozwijają się tam, gdzie skała zatrzymuje więcej wilgoci. Jaśniejsze pomarańczowe pasy są bardziej suche i zawdzięczają kolor związkom żelaza. Krajobraz jest więc wspólnym dziełem geologii, erozji, wody i żywych mikroorganizmów.
Mount Roraima na pograniczu Wenezueli, Gujany i Brazylii jest tepui — ogromną górą stołową o niemal pionowych ścianach i rozległym, płaskim szczycie. Budują ją bardzo stare piaskowce i kwarcyty należące do grupy Roraima, osadzone ponad miliard lat temu. Dzisiejszy masyw jest erozyjnym reliktem znacznie większej pokrywy skalnej: otaczające partie zostały usunięte, a odporniejsza skała przetrwała jako izolowany płaskowyż. Mimo dużej zawartości kwarcu woda nie jest tu bezsilna — badania tepui pokazują powolne rozpuszczanie krzemionki, osłabianie cementu, poszerzanie szczelin i rozwój jaskiń. Mount Roraima jest więc nie tyle „nieruchomym stołem”, co stopniowo demontowanym fragmentem pradawnego krajobrazu.
Shiprock w północno-zachodnim Nowym Meksyku wygląda jak samotna skalna twierdza, ale jego najbardziej niezwykła część historii działa się pod ziemią. Jest pozostałością dawnego systemu wulkanicznego: twarda brekcja i skały magmowe wypełniały centralny kanał lub diatremę, a od niego promieniście odchodziły żyły magmowe zwane dajkami. New Mexico Bureau of Geology szacuje, że ta struktura powstała około 30 milionów lat temu i znajdowała się setki metrów pod ówczesną powierzchnią. Erozja usunęła znacznie miększe piaskowce i łupki otoczenia, odsłaniając „instalację” dawnego wulkanu. To dlatego obok głównej turni ciągną się dziś długie skalne mury — są zastygłymi szczelinami, którymi kiedyś przemieszczała się magma.
Kata Tjuta w środkowej Australii tworzy zespół 36 wielkich skalnych kopuł, które z daleka mogą przypominać wygładzone monolity. W rzeczywistości są zbudowane z konglomeratu — skały przypominającej naturalny beton, w której otoczaki i większe fragmenty dawnych skał zostały scementowane piaskiem i drobniejszym materiałem. Osady te powstały u podnóża dawnych gór, a późniejsze ruchy skorupy przechyliły warstwy i wyniosły je ponad otoczenie. Przez setki milionów lat erozja usuwała mniej odporne skały i rozcinała masyw wzdłuż spękań, pozostawiając charakterystyczne kopuły. Kata Tjuta pokazuje więc, że nawet bardzo jednolity z daleka krajobraz może być zbudowany z milionów fragmentów starszych skał.
Na płaskowyżu Ritten w Południowym Tyrolu stoją smukłe ziemne piramidy zwieńczone dużymi głazami. Ich materiał pozostawiły lodowce: po ustąpieniu lądolodu zostały grube pokłady gliniastej moreny zawierającej kamienie różnych rozmiarów. Podczas deszczu wilgotna glina mięknie i jest szybko wymywana ze stromych zboczy. Tam jednak, gdzie na powierzchni leży duży głaz, osłania on materiał bezpośrednio pod sobą. Otoczenie obniża się, a chroniona kolumna stopniowo „wyrasta” z krajobrazu. Kapelusz jest zarazem jej ochroną i elementem tymczasowym: kiedy spadnie, filar zaczyna szybko zanikać. To niezwykle czytelny zapis tego, jak lodowiec i późniejsza erozja mogą wspólnie stworzyć formy wyglądające jak architektura.
Meteory w środkowej Grecji wyglądają jak samotne skalne wieże ustawione na równinie, a na ich szczytach stoją klasztory. Geologicznie są to pozostałości potężnej serii osadów oligocenu i miocenu: grube żwiry, otoczaki i piaski zostały złożone w dawnym systemie deltowym i rzecznym, a potem scementowane w zlepieńce i piaskowce. Późniejsze ruchy tektoniczne popękały skały, a płynąca woda wykorzystała szczeliny i przez miliony lat oddzielała poszczególne filary od masywu. Człowiek dołożył do tego krajobrazu własną warstwę: od średniowiecza mnisi wykorzystywali niedostępne szczyty jako miejsca odosobnienia, tworząc jeden z najbardziej niezwykłych związków geologii i architektury na świecie.
The Wave w Coyote Buttes wygląda jak skała, w której ktoś zamroził ruch fal. W rzeczywistości widoczne łuki i pasma są przekrojem przez piaskowiec Navajo, którego duża część powstała z dawnych wydm. Nachylone warstwy — tzw. warstwowanie przekątne — zachowały kolejne powierzchnie osypywania się piasku po stokach wydm. Po scementowaniu osadu w skałę erozja przecięła te struktury pod różnymi kątami, odsłaniając faliste wzory. Kolory wzmacniają tlenki żelaza i manganu, a współczesny wiatr oraz spływ wody nadal wygładzają słabo scementowany piaskowiec. To krajobraz, w którym geometria dawnej pustyni stała się widoczna we wnętrzu skały.
Zhangye Danxia w chińskiej prowincji Gansu słynie z pasów czerwieni, ochry, żółci, szarości i zielonkawych tonów. Kolory nie są farbą ani efektem jednej niezwykłej substancji. Krajobraz odsłania kolejne warstwy osadów o różnym składzie i stopniu utlenienia, w tym dawne gleby zapisujące zmiany środowiska w kredzie. Osady zostały później scementowane, zdeformowane przez ruchy tektoniczne i wyniesione, a erozja przecięła je jak ogromny geologiczny przekładaniec. Związki żelaza odpowiadają za wiele czerwonych i żółtych tonów, ale szczegółowa paleta zależy od mineralogii, warunków powstawania gleb i późniejszych przemian. Góry są więc kolorowym przekrojem przez dawne środowiska.